Stoppen de Zwitsers met kernenergie?

referendum | De Zwitserse Groenen hopen per referendum atoomenergie af te schaffen. De opiniepeilingen geven hen een uitstekende kans van slagen.

'Jonas hoeft geen atoomstroom', zegt de tekst onder een grijnzend jongensgezicht. Op een ander affiche steekt Sofie haar tong uit. De kinderen zijn het gezicht van de campagne om de vijf kerncentrales in het land versneld te sluiten. Aanstaande zondag stemmen de Zwitsers daarover.

Volgens de laatste peilingen is een meerderheid van de bevolking voor. Dat zou betekenen dat drie van de vijf kerncentrales volgend jaar al dicht moeten. De Zwitserse regering is tegen: de gevolgen voor de energievoorziening zijn te groot.

Zwitserland ziet zichzelf graag als 'de waterburcht van Europa'. Wie door de bergen rijdt ziet naast een klaterende bergstroom vaak een kleine elektriciteitscentrale. 60 procent van de elektriciteit haalt het land uit bergbeken en hooggelegen waterreservoirs, maar 33 procent komt uit kernenergie.

De atoomcentrale Beznau I, tussen Bazel en Zurich, is de oudste werkende kerncentrale ter wereld; ze draait al 47 jaar volcontinu. Twee andere in de buurt zijn al 45 jaar open. De gemiddelde leeftijd van een kerncentrale bij sluiting ligt internationaal rond de 21 jaar.

De initiatiefnemers van de volksstemming van zondag, afkomstig uit de Groene Partij, vergelijken de situatie in Zwitserland met Russisch roulette. Volgens hen is er geen enkele garantie dat de oude centrales veilig zijn. Omdat de verliesgevende kernenergiebranche haar investeringen nog lang niet terug heeft verdiend, houdt ze de centrales onverantwoord lang open, zeggen ze. Twee van de vijf Zwitserse centrales zijn tijdelijk van het elektriciteitsnet genomen, omdat er zwakke plekken in de reactorhuls zijn geconstateerd.

Volgens de Zwitserse regering komen de centrales steeds goed uit internationale veiligheidstests. En het vooruitzicht dat de industrie met miljardenclaims komt als de Zwitsters dit weekend 'ja' stemmen, speelt vast in haar verzet tegen sluiting.

"Wat ik niet begrijp", zei de Zwitserse minister van energie Doris Leuthard in het tv-programma Arena, "is dat de Groene Partij volgend jaar vieze kolenenergie uit Duitsland en atoomenergie uit Frankrijk wil importeren." Want dat is volgens de minister het gevolg van een versnelde sluiting van het eigen atoomcentralepark. Een cynisch argument, vindt Jan van Beilen (55), bestuurslid van de VCS, een soort milieubewuste ANWB. "De minister is te beroerd om te kijken naar de alternatieven in duurzame energie die er hier volop zijn", zegt de biowetenschapper. Als de industrie bepaalt wanneer de kerncentrales van het net gaan, zegt hij, geeft de overheid een kans op om toe te werken naar zonne- en windenergie, meent hij. Dat er geen oplossing is voor de opslag van kernafval vindt Van Beilen een extra argument voor sluiting.

In de dagen voor het referendum deelt Regula Ritz, voorzitter van de Groene Partij, pakjes JA-tabletten uit op het station in Bern. Het is een variant op de jodiumtabletten die de 5 miljoen inwoners die in een omtrek van 50 kilometer rond de centrales wonen jaarlijks krijgen uitgereikt. Voor het geval dat. De laatste peilingen voorspellen een meerderheid van 51 tot 57 procent 'ja'-stemmers. Behalve een meerderheid van de burgers, moet ook een meerderheid van de kantons ja zeggen om het initiatief te laten slagen.

undefined

referendum voorziet razendsnelle 'uitstap'

De Groene Partij nam het initiatief tot de Atomausstieg direct na de kernramp in Fukushima in 2011. Milieuorganisaties, linkse politieke partijen en vakbonden schaarden zich erachter. Als het slaagt, moeten drie kerncentrales volgend jaar al dicht, en in 2029 de laatste. Ook de Zwitserse regering wil van kernenergie af, maar wil de industrie laten beslissen wanneer.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden