Stopcontacten bij NS èn meer staatsbemoeienis

Beeld anp

Het kabinet gaat de Nederlandse Spoorwegen en spoorbeheerder ProRail scherper aansturen. Beide staatsbedrijven zullen meer worden afgerekend op hun prestaties. Dat staat in de Lange Termijn Spooragenda. Het belangrijkste is de tevredenheid van reizigers en verladers, maar daarvoor is wel "een cultuuromslag" nodig.

"Meer kwaliteit en comfort is het doel", stelde staatssecretaris van infrastructuur Wilma Mansveld tijdens een persconferentie over haar plannen voor de jaren 2015 tot 2025, die het kabinet vandaag heeft goedgekeurd. "Het gaat goed, maar het kan beter", zei ze.

Reizigers in heel het land moeten op alle dagen van het jaar kunnen rekenen op een "veilige, voldoende betrouwbare en voorspelbare treinreis met goede aansluitingen". Vooral in de spits in de Randstad moeten de prestaties van de spoorbedrijven verbeteren. Tevredenheid van reizigers moet "op nummer 1, 2 en 3" komen te staan, aldus de staatssecretaris.

Stopcontacten
Om dit te bereiken, gaat Mansveld concrete afspraken maken met spoorbedrijven, bijvoorbeeld over punctualiteit en schonere treinen. Ook komen er voorzieningen als stopcontacten. De lat gaat hierbij omhoog, zei ze. Verder gaat ze de wet- en regelgeving aanpassen waardoor ProRail de spoornetcapaciteit efficiënter kan gebruiken.

De Staat zal als aandeelhouder de beide bedrijven scherper gaan aansturen, met als doel de samenwerking tussen NS en ProRail te verbeteren. De spoorbedrijven vliegen elkaar nu regelmatig in de haren, omdat ze vaak tegenstrijdige belangen hebben.

Zo wil NS onderhoud aan het spoorwegennet bij voorkeur 's nachts laten uitvoeren omdat dan de dienstregeling niet verstoord wordt, terwijl ProRail het onderhoud liefst overdag wil uitvoeren omdat dan de kosten lager zijn.

Scherper sturen
De overheidsbemoeienis zal volgens Mansveld bestaan uit het toetsen van de strategie van de bedrijven, het benoemen van commissarissen en bestuurders en het geven van adviezen over investeringen. NS, ProRail en de andere spoorvervoerders komen voor 1 oktober met een plan over hoe ze de samenwerking willen verbeteren.

Meer geld komt er niet; het budget blijft bijna 30 miljard euro tot 2028. Om kosten te besparen willen NS en ProRail het stroomgebruik beperken. In 2017 moet dit 25 procent minder zijn in vergelijking met 2012.

Geen fusie
Tot het opnieuw samenvoegen van NS en ProRail, waarvoor ook in de Tweede Kamer wel stemmen opgingen, zal het niet komen. Die optie is wel bekeken, maar leidt volgens Mansveld niet tot de benodigde verbeteringen.

Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Wilma Mansveld Beeld ANP

De vakbond FNV Spoor vindt dat een gemiste kans. "Het is een historische blunder geweest om ProRail en NS zo rigoureus van elkaar te scheiden", stelt de vakbond, refererend aan de splitsing van de bedrijven in 1995. "Heel Nederland kan zien dat er fouten worden gemaakt, omdat de spoorbedrijven langs elkaar heen werken. Die fout had men nu kunnen herstellen."

Veel partijen in de Kamer, ook in de oppositie, juichen de plannen van Mansveld wel toe. CDA-Kamerlid Sander de Rouwe vindt de gekozen richting van staatssecretaris Mansveld goed. "We zagen afgelopen jaren dat de NS alle kanten opging. Het is goed dat ze zich nu weer moet richten op het hoofdrailnet."

Ook GroenLinks is het "deze keer op hoofdlijnen helemaal eens" met het kabinet, stelt woordvoerder Liesbeth van Tongeren. "Met het plan voor stopcontacten in de trein en het beter benutten van de Betuweroute geeft ze uitvoering aan moties van GroenLinks." De partij is ook blij dat er geen fusie komt "omdat anders alle energie naar de fusie zou gaan en de focus niet meer op de reiziger zou liggen".

Marktwerking voorbij
Regeringspartij PvdA concludeert na het rapport van Mansveld dat de tijd van marktwerking op het spoor voorbij is. "De NS moet zich de komende 10 jaar op de Nederlandse reiziger en haar publieke taak richten", vindt Kamerlid Duco Hoogland. "De PvdA is blij dat de NS nu een heldere opdracht meekrijgt: reizigers sneller en comfortabeler naar de plaats van bestemming brengen."

De VVD is voorzichtiger en wijst erop dat er nog veel open ligt. "Er ligt een eerste aanzet die breed is besproken met regionale vervoerders en goederenvervoerder. Een breed draagvlak is goed. Maar er moet nog veel worden uitgewerkt", waarschuwt VVD-Kamerlid Betty de Boer.

Wat het goederenvervoer over het spoor betreft; Mansveld wil dit aantrekkelijker en flexibeler maken, en vooral meer gebruik maken van de Betuweroute. Ook elders moet de beschikbare capaciteit voor het goederenvervoer beter benut worden. Het gebeurt nog te vaak dat er niks op het spoor rijdt, aldus Mansveld.

De VVD is blij met de aandacht voor het goederenvervoer per spoor. "We maken ons zorgen over het goederenvervoer, dus goed dat er een aanvalsplan komt", aldus De Boer.

 
Het is een historische blunder geweest om ProRail en NS zo rigoureus van elkaar te scheiden.
Vakbond FNV Spoor
President-directeur ProRail Marion Gout (L), voorzitter ROVER Arrien Kruyt en president-directeur NS Timo Huges (R) tijdens een toelichting op de lange termijn plannen voor het spoor. Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden