Opinie

Stop toetredingsgesprekken en visumvrij reizen Turkije

President Erdogan tijdens een interview met persbureau Reuters, vorig week.Beeld REUTERS

Nu president Erdogan de tegencoup heeft ingezet, zal de EU een duidelijke, rode lijn moeten trekken. Dit kan en mag niet zonder gevolgen blijven, vinden fractievoorzitter Gert-Jan Segers en Kamerlid Joël Voordewind van de ChristenUnie.

Het is te begrijpen dat er na een bloedige, ondemocratische couppoging veiligheidsmaatregelen worden genomen om de rust en stabiliteit terug te laten keren. Maar dit gaat vele malen verder dan dat.

Erdogan grijpt de coup gretig aan om een nauwkeurig geplande zuivering van tegenstanders in alle lagen van de samenleving door te voeren. Massale ontslagen en arrestaties troffen de rechtspraak, het onderwijs, de politie, het leger, de wetenschap en de media. Tegelijk pleit Erdogan er openlijk voor om de doodstraf weer in te voeren en is eind mei de grondwet zo ingrijpend gewijzigd dat volksvertegenwoordigers hun onschendbaarheid zijn verloren.

Ware heksenjacht
Hiermee overtreedt Erdogan de fundamentele regels van een democratische rechtsstaat. Momenteel is er een ware heksenjacht aan de gang, in plaats van eerlijke rechtspraak.

Deze zuiveringen gaan in tegen alle waarden die de Europese Unie voorstaat. De EU en Nederland dienen dan ook deze ongebreidelde arrestaties en vermoede martelingen met overduidelijke bewoordingen te veroordelen. Tegelijk dienen de EU-onderhandelingen met Turkije over toetreding per direct te worden afgebroken, net als de onderhandelingen over het visumvrij reizen.

Hopelijk kan Turkije een goede buur worden, maar eens te meer is duidelijk dat het land niet bij de Europese Unie hoort. De CU startte vorige week een petitie tegen toetreding van Turkije tot de EU, inmiddels door ruim 22.000 mensen ondertekend.

Onverstandige deal
Helaas sloot de Europese Unie, in paniek geraakt door de grote immigratiestroom, vorig jaar een irreële en zeer onverstandige deal met Turkije. De prijs daarvoor - schending van rechten van vluchtelingen en ondermijning van fundamentele Europese waarden - was veel te hoog. Dit alles doordat de EU niet zelf in staat bleek om aan haar buitengrenzen de echte vluchtelingen van de economische te onderscheiden, en om vervolgens tot een eerlijke verdeling van hun opvang te komen.

Deze onmacht werd afgekocht door de Turkije-deal. Maar een humane opvang in Turkije komt nauwelijks van de grond, zo bleek uit een recent werkbezoek van een van ons, Joël Voordewind, aan Ankara. Twee derde van de vluchtelingenkinderen daar gaat nog niet naar school. Er zijn voor vluchtelingen pas 7000 werkvergunningen afgegeven en van de toegezegde zes miljard euro bleek slechts 105 miljoen - nog geen twee procent - uitgegeven aan opvang. Bovendien eist Turkije dat het gros van de bestedingen via de Turkse overheid loopt, in plaats van via de EU, de VN of onafhankelijke hulporganisaties. Het is een buitengewoon slechte deal, waar de vluchtelingen de prijs voor betalen.

Tegenmacht
Doordat de deal gekoppeld is aan de onderhandelingen over toetreding tot de EU en visumvrijreizen, heeft de EU zich in een hoek laten drijven. Dat mag ons niet verlammen om hier stevig tegengas te geven. Want Turkije heeft de EU nu meer nodig dan andersom, aangezien de oversteek van vluchtelingen sterk is verminderd door het sluiten van de Griekse grens. We mogen ons niet meer laten gijzelen door deze deal.

Ons hart gaat uit naar de Turkse bevolking die lijdt onder een repressief en paranoïde regime van Erdogan, die elke kritische stem tegen hem ziet als staatsondermijnend. Het enige waar de machtspoliticus Erdogan naar luistert is een tegenmacht. Laat de EU voor het deel van de Turkse bevolking opkomen dat wel een parlementaire rechtsstaat voorstaat door nu een grens te trekken en Erdogan de wacht aan te zeggen.

Pechtold: Relatie met Turkije fundamenteel herzien

In NRC sprak D66-leider Alexander Pechtold zich uit voor het 'fundamenteel herzien' van de relatie met Turkije 'nu Erdogan zoveel fundamentele waarden met voeten treedt'.
Volgens Pechtold moet Europa eensgezind een grens trekken en zo min mogelijk zaken doen met deze Erdogan. Hij zegt zich 'getroffen' te voelen door het schrikbarend hoge aantal mensen dat sinds de staatsgreep wordt ontslagen of opgepakt.
'Stop de versnelde toetredingsgesprekken. Stop de onderhandelingen over visumvrij reizen. Stop met de miljarden aan toetredingsgeld', schrijft de D66-voorman.
Het ergert Pechtold dat premier Rutte 'zich helemaal niet laat zien'. Het kabinet moet meer van zich laten horen om te voorkomen dat de spanningen onder Turkse Nederlanders verder toenemen, stelt de D66-leider.
'Hun betrokkenheid is begrijpelijk, bedreigingen niet. In Deventer en Apeldoorn werd brand gesticht. Elders sneuvelden ruiten. Een treurige realiteit, waar het kabinet bitter weinig tegenover zet.'
Er moet scherp worden gelet op Turkse Nederlanders die 'vlaggend en toeterend Erdogan verdedigen', meent Pechtold. 'Wij juichen een veelkleurige identiteit toe, maar het is onmogelijk als Nederlander hier de vrijheden van onze democratische rechtsstaat te genieten en tegelijk de onvrije dictatuur daar te vereren. Verloochen je afkomst niet, maar verloochen ook je nieuwe thuisland niet', aldus de D66-voorman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden