Stop met te zeggen dat het moet van Brussel

Het is een hele prestatie dat Jan Roos, Thierry Baudet en anderen binnen korte tijd de vereiste handtekeningen voor het referendum over het Associatieverdrag met Oekraïne bij elkaar wisten te brengen.

Of het een bijdrage is aan de democratie, zoals de initiatiefnemers ons willen doen geloven, moet nog blijken. Wat gaat de regering doen bij een 'nee' tegen het verdrag? Naast zich neerleggen? Vermoedelijk wel, want de marges van de internationale politiek zijn smal, zoals Syriza eerder dit jaar merkte. De Grieken stemden tegen het reddingsplan en vervolgens had premier Tsipras geen andere keus dan de wens van de bevolking te negeren. Want het alternatief was een vertrek uit de euro en mogelijk de EU. De chaos zou dan pas echt compleet zijn. Dat wilde geen Griek.

De Griekse tragedie maakt duidelijk dat in de betrekkingen tussen landen andere wetmatigheden gelden dan binnen landen. Waar binnen landen het normale democratische proces zijn loop heeft, is de keuze in de internationale politiek er een van meedoen of niet. Als je niet meedoet is dat prima, maar zijn de gevolgen voor jou.

Geloof het of niet, maar de betrekkingen tussen landen zijn nergens zo gedemocratiseerd en gereglementeerd als binnen de EU. Er zijn veto's mogelijk, er is meerderheidsbesluitvorming, en nationale parlementen en het Europese parlement kunnen zaken tegenhouden. Elders in de wereld geldt tussen landen slechts het recht van de sterkste. Precies zoals in het Europa van voor de EU.

Nu verdragen onderwerp van referenda worden, is gezien de boosheid van de burger de kans aanwezig dat Nederland de komende jaren internationaal geïsoleerd raakt. Dit is uiterst schadelijk voor een land dat veel van zijn geld in het buitenland verdient en voor zijn veiligheid afhankelijk is van goede betrekkingen met andere landen. Daarom zal de regering, in het belang van Nederland en zijn burgers, bij een 'nee', het associatieverdrag toch doorzetten. Tegenstanders van het associatieverdrag zullen hierin het zoveelste bewijs zien dan Den Haag lak aan die burger heeft.

Maar er is meer. De grote hervormingen van de afgelopen jaren, van pensioenen tot zorgakkoord, en van sociaal akkoord tot woonakkoord zouden vermoedelijk in referenda zijn weggestemd. Nederland had dan nooit uit de crisis kunnen komen. Bovendien raakt onze democratie verlamd als referenda te pas en te onpas uit hobby of rancune worden ingezet.

Helaas hebben de politici de ontstane situatie geheel aan zichzelf te wijten.

Wie voortdurend successen aan zichzelf toeschrijft en het eigen falen in de schoenen van de EU schuift, ondermijnt willens en wetens het draagvlak voor die EU. Wie, zoals premier Rutte, geen steunpakket voor Griekenland wil maar uiteindelijk toch instemt, weet dat deze houding zich uiteindelijk tegen je gaat keren.

De belangrijkste les die nu al kan worden getrokken, is dat de Haagse politiek voortaan een eerlijk verhaal houdt over de marges van het buitenlandbeleid en precies uitlegt waar de EU wel en niet voor verantwoordelijk is.

En hou alsjeblieft op met dat 'het moet van Brussel' en zeg eerlijk 'wij hebben in Brussel besloten'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden