Stop de voedseladviezen

Superfoods.Beeld thinkstock

Het valt elke keer weer op hoe het gist en bruist in de voedingswereld. Een paar decennia geleden was Allerhande zo'n beetje het enige aantrekkelijke publieksmedium over eten; later kwam daar Tip Culinair bij. En dan had je het wel zo'n beetje gehad. Een overzichtelijke wereld, waarin Wina Born de scepter zwaaide.

Kom daar nu nog maar eens om. Als je er even goed voor gaat zitten kan je je 24 uur per dag, zeven dagen in de week laven aan een stortvloed van blogs, nieuwssites, televisie- en radioprogramma's, bladen, rubrieken - van Afghaanse recepten tot donderpreken tegen ve-tsin, van doorwrochte betogen over azijn maken tot de grootste onzinverhalen over van alles en nog wat (Brood? Slecht voor u!).
Een zegen, of gaan we met z'n allen ten onder aan wat laatst infobesitas werd genoemd?

Zo werd afgelopen dinsdag (28 april) in De Rode Hoed alweer de zesde debatreeks over voedsel afgesloten. Al jarenlang hebben ze een wezenlijke bijdrage geleverd aan de manier waarop we tegenwoordig in Nederland tegen voedsel aankijken.

Voedselvisie
Dinsdagavond ging het over de ontwikkeling van een samenhangende "voedselvisie", het thema van deze laatste serie debatten. Een onderwerp om je tanden op stuk te bijten. De voorlopige conclusie van de aanwezigen - onder wie kanonnen als Bert van Ruitenbeek, directeur van Demeter, Foodlog-oprichter Dick Veerman en Joszi Smeets, directeur van de YFM, de Nederlandse tak van het Slow Food Youth Network - luidde dat zo'n coherente visie eigenlijk passé is. Te statisch, te veel op consensus gericht, zo was het oordeel over de recent gepubliceerde voedselvisie van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).

Hoe dan wel? Joszi Smeets pleitte voor genetwerkte kennis en voor het benutten van de "energie die mensen in elkaar herkennen". Vanuit die energie moeten dan allerlei lokale en regionale initiatieven ontstaan. De overheid speelt daarbij nog maar een kleine, faciliterende rol.

De zoektocht naar een alomvattende visie komt ook voort uit een gevoel van vervreemding. Zo zijn we volgens Van Ruitenbeek het zicht kwijtgeraakt op de oorsprong van ons voedsel: een matig, gevarieerd dieet van groenten, fruit, een beetje vlees, wat vis... Een dieet waarop de mensheid het al 200.000 jaar volhoudt. Daar heb je eigenlijk geen visie voor nodig.

'Stop de voedseladviezen'
En ook geen uitgebreide adviezen over voedsel en gezondheid dus. Dat betoogt althans Dennis Zeilstra, werktuigbouwkundig ingenieur en orthomoleculair behandelaar (een prikkelende combinatie als je het mij vraagt).

In een nogal kennistheoretisch betoog onder de titel 'stop de voedseladviezen' stelt Zeilstra, kort samengevat, dat consumenten door de bomen het bos niet meer zien. Ik had het net al over de stortvloed van informatie - en Zeilstra plaatst (volkomen terecht) vraagtekens bij de betrouwbaarheid van de berichtgeving: "Veel mensen zijn niet ingewijd in de wetenschap en gaan er van uit dat als ergens een duidelijk advies over gegeven wordt, er dan een stevige wetenschappelijke basis voor is." Dat het daaraan vaak schort moge duidelijk zijn.

Om duidelijkheid te scheppen doet Zeilstra drie voorstellen: één, geef alleen duidelijke adviezen over producten waarvan onomstotelijk is aangetoond dat ze verband houden met een ziekte of het voorkomen daarvan; twee, stop met gebruiksadviezen voor voedsel waarvan slechts het vermoeden bestaat dat ze invloed hebben op de gezondheid; en drie: zeg expliciet dat er geen uitspraken te doen zijn over verreweg de meeste producten.

Helder, lijkt me. Net als het lezenswaardige artikel in van Karine Hoenderdos in Women's Health over de zin en de onzin rond de E-nummers. Interessant leesvoer voor het weekend.

Jack Stroeken geeft met regelmaat een overzicht van wat er speelt in de wereld van voedsel en landbouw. Slow Food is een wereldwijde beweging van boeren, consumenten en food professionals met als doelstelling lekker, puur en eerlijk voedsel voor iedereen toegankelijk te maken. Jack Stroeken is voorzitter van Slow Food in Nederland en in het dagelijks leven directeur bij voedselcoöperatie Beebox.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden