Stop de ver-Blokkering van het theater

Overal wordt hetzelfde qua kosten risicoloze theateraanbod neergezet. Maar voor goed theater wil het publiek wel reizen.

Hoe gaat de culturele sector nu de bezuinigingen oppakken? Wat kan ze zelf doen om de verschraling van het aanbod tegen te gaan?

De theaters draaien weer en de impresario's rukken momenteel uit om hun voorstellingen bij de programmeurs van de schouwburgen voor het seizoen 2012/2013 geboekt te krijgen. Dat wordt ieder jaar moeilijker. Er wordt beweerd dat de theatermarkt leidt aan een 'overaanbod'. Dat is niet zo, integendeel, er is sprake van verschraling in de programmering. De Nederlandse theaters leiden aan wat ik noem het 'Hema-Blokker-Kruidvat-syndroom': overal wordt steeds meer hetzelfde - het qua kosten risicoloze - aanbod neergezet.

Voor musea is de reisbereidheid van het publiek groot, voor theater klein. Hoe komt dat? Musea onderscheiden zich van elkaar. Daar reist men het hele land voor rond. In omringende landen als Engeland, Duitsland en Frankrijk is 'de reisbereidheid' voor theater groter dan bij ons. Als je in een Parijse of Londense voorstad woont en je wil naar een voorstelling in het centrum, ben je al gauw een uur onderweg. En: als ergens een goed aanbod is, reist men wel. Bijna iedereen in Nederland is naar 'Soldaat van Oranje' geweest op het voormalig militair vliegveld Valkenburg tussen Wassenaar, Katwijk en Leiden.

Programmeurs kunnen de reisbereidheid voor theater in Nederland aanwakkeren door elke schouwburg en de kleinere zalen daaromheen in hun aanbod een eigen identiteit te geven, waarmee dan tegelijkertijd recht gedaan wordt aan het veelkleurige aanbod. Dan hoeft er minder (jong) talent en cultureel kapitaal de komende jaren verloren te gaan. Dat betekent: regionaal overleg tussen de schouwburgen en de gemeentes, want dan moet je ook de budgetten op één hoop gooien. De éne schouwburg doet alle grote musicals, de ander toneel en dans, de kleine zalen doen het jeugdtheater en cabaret.

Dan heb je dus ook een gezamenlijke, regionale uitkrant nodig. Bezuiniging! Dit betekent wel, gezien de reistijd van het publiek, dat er na twaalven op bepaalde trajecten nog een trein of bus moet rijden, dus het openbaar vervoer moet ook in het overleg worden betrokken. Schouwburgen zouden tevens hun aanvangstijden flexibeler kunnen maken. Waarom een voorstelling niet om zeven uur 's avonds laten beginnen?

Nu is er ook regelmatig overleg tussen programmeurs in de regio's, maar dat is gericht op afstemming: "Wanneer heb jij Tineke Schouten? Dan doe ik dat een maand later." Daar wordt tevens aan elkaar doorgegeven welke voorstellingen het goed doen, wat dus leidt tot vergroting van het 'Hema-Blokker-Kruidvat-syndroom'.

Een tweede probleem is de lange termijn waarop geprogrammeerd wordt. Dit najaar moeten programmeurs boeken op basis van voorstellingen die vaak nog slechts een uitgangspunt op papier zijn. Dus de publieksaantallen van het vorig seizoen bepalen de boeking voor het volgend seizoen. Onverwacht goede voorstellingen kunnen niet op korte termijn hun publiek vinden, maar moeten een seizoen wachten tot ze geboekt kunnen worden. Zo werkt artisticiteit niet, zo werkt een fabriek. Het leidt tot een suf cultureel klimaat.

Is het eigenbelang dat ik dit schrijf? Ja, ook. Maar het kan gewoon bruisender. Ooit, jaren tachtig, stonden wij ieder weekend in rijen voor het Shaffytheater in Amsterdam met zijn meerdere kleine zalen. Theater Netwerk Nederland bestond nog, waardoor de goede, kleine voorstellingen, vaak van beginnende theatermakers, hun podia hadden door het hele land. Het is best mogelijk om tegen de stroom in het theater te laten bloeien, ook de kleinere bloempjes.

Met dank aan Cis van Helmond, Generale Oost

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden