Stokoud beeld toont erotisch ritueel in het oude Egypte

Dit zeldzame houten tempelbeeld, 70 cm hoog, zou in 1896 op een bazaar in Luxor zijn gekocht door een Keulse staalfabrikant. Deze familie heeft het nu verkocht aan het Allard Pierson Museum.Beeld Allard Pierson Museum

Het hout waarvan deze vrouwenfiguur is gemaakt, komt van een ceder die is gekapt in de zestiende eeuw voor Christus, stelt het Allard Pierson Museum in Amsterdam, dat dit beeld heeft aangekocht. Maar hoe weet het dat zo zeker? 

“Dankzij de koolstofdatering, de zogenaamde C14 analyse”, legt conservator Branko van Oppen uit. Alle levende organismen bevatten radioactieve koolstof. Zodra zo’n organisme sterft of wordt gekapt, zoals bij een boom, neemt de hoeveelheid koolstof in de loop van de tijd met een bekende snelheid af. Zo was de ouderdom van het cederhout vrij nauwkeurig vast te stellen.

Daarmee is nog niet de leeftijd van het beeld bepaald. Dat is lastiger en een beetje natte-vingerwerk. De deskundigen gaan er vanuit dat het één à twee generaties heeft geduurd voordat het cederhout vanuit Libanon in de werkplaats van de beeldhouwer in Boven-Egypte belandde. Zo komen ze uit op de eerste helft van de vijftiende eeuw voor Christus, de tijd van de farao’s Hatsjepsoet en Thoetmosis III. Stokoud is het dus en uiterst zeldzaam. Wereldwijd is er maar één soortgelijk exemplaar bekend van zo’n houten vrouwenfiguur, maar dat is een stuk jonger, uit de achtste eeuw voor Christus. Dit beeld bevindt zich in het Metropolitan Museum in New York.

Waarschijnlijk een priesteres

Helemaal in originele staat is deze aanwinst niet meer. In de romp zitten vierkante gaten waar oorspronkelijk met houten pennen de armen waren bevestigd. Die pennen zijn verloren gegaan en later vervangen door metalen pinnen.

Het is een sensueel beeld dat waarschijnlijk in een tempel heeft gestaan. De ogenschijnlijk naakte jonge vrouw draagt een doorzichtig gewaad en probeert haar borsten en schaamdeel te bedekken. Toch zie je alles. Volgens de Britse egyptoloog Nicholas Reeves stelt ze waarschijnlijk een priesteres voor die een erotisch riteel uitvoert. Door haar borsten en geslachtsdeel te tonen, wekt ze de zonnegod na de nacht weer tot leven.

Dit zeldzame houten tempelbeeld, 70 cm hoog, zou in 1896 op een bazaar in Luxor zijn gekocht door een Keulse staalfabrikant. Deze familie heeft het nu verkocht aan het Allard Pierson Museum.
het houten tempelbeeld
Beeld Allard Pierson Museum
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden