Stof voor kachel blijkt bijbelschat

Voorjaar 1844. In de hal van het Catharinaklooster in de Sinaïwoestijn ziet de Duitse bijbelwetenschapper Constantin von Tischendorf een mand vol perkamenten staan -brandstof voor de kachel. De Duitser lijkt het iets bijzonders: de oudste Griekse bijbelhandschriften.

Von Tischendorf krijgt wat papieren ter bestudering mee; ze liggen nog altijd in Leipzig. Op een volgende reis, een officiële missie namens de Russische tsaar, treft hij in het klooster niets meer aan. Is een ander hem voorgeweest of de kachel? Toevallig hoort hij -het is nu winter 1859- dat een monnik de codex in zijn cel heeft. Bij lezing ,,kon ik toegeven aan een golf van blijdschap die mij overstroomde. Ik wist dat ik de kostbaarste bijbelse schat in mijn hand had die er bestond. Een document welks ouderdom en belangrijkheid die van alle handschriften die ik ooit gezien had, overtrof.''

Bijzonderheid: van de Brief van Barnabas -een bijbelboek dat de canon van het Nieuwe Testament niet gehaald heeft- was alleen een Latijnse versie bekend, naar de Griekse was eeuwen tevergeefs gezocht. Hier was hij.

Von Tischendorf krijgt de codex mee, als gift voor de tsaar. In de 19de eeuw speelt de gedachte mee dat zulke cultuurdocumenten in beschaafde westerse handen moeten komen. Von Tischendorfs opereert gewiekst; de monniken hebben geen idee wat ze meegeven. De monniken mogen nu graag wijzen op een handgeschreven brief van Von Tischendorf waarin hij teruggave belooft, ingelijst in de bibliotheek van het St. Catharinaklooster. Het dispuut erover gaat tot op vandaag door.

Von Tischendorf vergaart roem met een pseudofacsimile (bijna getrouwe weergave) van de Codex (geen rol maar een boek) Sinaiticus -390 grote (40x35cm), bijna vierkante bladzijden- die op zijn aandringen de code 'aleph' meekrijgt, de eerste letter van het Hebreeuwse alfabet.

De 4de-eeuwse tekst omvat de Septuagint (Griekse vertaling van het Oude Testament, zoals in de vroege christelijke kerk in omloop) en het Griekse Nieuwe Testament, plus enkele aanvullingen, zoals de Pastor van Hermas. Deze tekst is met de Codex Vaticanus de betrouwbaarste tekst van het Nieuwe Testament.

December 1933. Communistisch Rusland wil het oude religieuze document in harde valuta omzetten; Moskou kon meer verdienen dan de 100000 pond sterling die Londen betaalt, maar dan zou de codex naar de VS verhuisd zijn en daar voelden de Sovjets kennelijk niet voor. De Britse overheid betaalt de helft, de andere helft komt uit een inzamelingsactie 'uit piëteit voor de Bijbel'. Het boek wordt als een bejubelde trofee binnengehaald. In totaal ligt meer dan 95 procent van de Codex dan in het British Museum.

Sinaï, 1975. In het Catharinaklooster wordt een langvergeten kamer ontdekt. Daar liggen papyrusfragmenten, waaronder ontbrekende delen van de Codex Sinaiticus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden