Stinkende megastal onderschat in wetgeving

De stank bij zeugen en biggen valt mee. Maar bij vleesvarkens is er wel stankoverlast. Beeld ANP
De stank bij zeugen en biggen valt mee. Maar bij vleesvarkens is er wel stankoverlast.Beeld ANP

Het is letterlijk stank voor dank, zegt Frank ten Berge. Zestien jaar geleden stemde hij in met de komst van een varkensboer naar het buitengebied van Geesteren. Van de zeugen en biggen had hij geen hinder, maar toen de boer zes jaar geleden zijn stal vulde met vleesvarkens begon de stankoverlast.

"Zo'n zestig dagen per jaar moeten we ramen en deuren dichthouden omdat het niet te harden is", vertelt Ten Berge. Nu wil de boer uitbreiden tot een megastal met ruim negenduizend varkens. De Gelderse Natuur en Milieufederatie noemt dat 'onaanvaardbaar uit oogpunt van volksgezondheid, landschap, leefbaarheid en dierenwelzijn' en verzamelt hardtekeningen voor een petitie tegen 'nog een megastal dicht bij huizen en in een mooi landschap'.

De gemeente Berkelland moet zich nog uitspreken over de omgevingswet en de ggd zal een gezondheidsadvies uitbrengen, maar Ten Berge is bang dat de protesten weinig uithalen. "De geurgrens in het intensiveringsgebied is 14 odeur, daarmee loopt Gelderland ver voor op andere provincies. Bij een norm van 6 ga je het al ruiken en wij gaan straks naar 10. Maar het mag hier dus flink stinken. Dat blijft onderbelicht in de wet- en regelgeving."

Dat Ten Berge er al eerder woonde en de boer aanvankelijk geen strobreed in de weg legde, maakt voor de wet niet uit. "We hebben aangeboden geen bezwaar te maken tegen uitbreiding als hij in zijn bestaande stal een luchtwasser plaats, die de stank flink kan verminderen. Maar dat kost algauw een ton en hij hoeft het volgens de regels niet te doen."

Het protest in Geesteren staat niet op zichzelf. "Dit is een van de vele petities", zegt Jacomijn Pluimers van Milieudefensie. Het aantal boerenbedrijven neemt weliswaar in rap tempo af, maar het aantal megastallen groeit, net als de protesten daar tegen. "De groei zit vooral in de melkveehouderij en, ondanks de Q-koorts, in de geitenhouderij", aldus Pluimers. "Bij varkens zie je dat boeren stallen opkopen, waardoor gigabedrijven ontstaan."

Nederland telde vorig jaar 84 vleesvarkenbedrijven met meer dan 7500 dieren, waarvan 32 met meer dan tienduizend varkens. Vijftien jaar geleden waren er nog maar veertien en zeven bedrijven zo groot.

Tekst loopt door onder grafiek.

Elk bedrijf moet een vergunning hebben voor de omvang van het bouwblok en de uitstoot van amoniak. "Maar de provincies rekken de regels op", zegt Pluimers. "Dit beleid moet je ook niet aan provincies overlaten. De nationale overheid moet een omvang van de landbouw vaststellen die past bij Nederland."

Voor Milieudefensie wil dat zeggen: lokaal produceren voor regionale consumptie, in plaats van concurreren op de wereldmarkt. "Het probleem zit 'm in de ratrace die boeren uitvechten om een goed inkomen uit hun bedrijf te halen. Ze moeten opboksen tegen landen met veel lagere productiekosten", aldus Pluimers, die campagneleider duurzaam voedsel is. "We betalen geen eerlijke prijs voor ons voedsel. Bovendien heeft een grote concentratie dieren effecten op de gezondheid."

Megastal

Wat is een megastal? Onderzoeksinstituut Alterra van de Wageningen Universiteit bepaalde negen jaar geleden de omvang. In een megastal staan minimaal 7500 vleesvarkens, 1200 fokvarkens, 250 melkkoeien, 2500 vleeskalveren, 1500 geiten, 120.000 leghennen of 220.000 vleeskuikens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden