Stillevens van veren en vacht

De Vlaamse fotograaf Stephan Vanfleteren heeft net als Armando een fascinatie voor oorlog, dood en schuldige landschappen.

Zielsgenoten' zijn ze, zegt fotograaf Stephan Vanfleteren (1969): hij en kunstenaar Armando. Ze delen de melancholie in hun werk, de liefde voor zwart-wit, de fascinatie voor oorlog, dood en 'schuldige' landschappen.

In het Museum Oud Amelisweerd in Bunnik hangen zijn foto's nu naast het werk van Armando (1929). Het museum, gewijd aan het werk van schilder, beeldhouwer en dichter Armando, had de Belgische fotograaf gevraagd te reflecteren op diens werk. Het wilde zijn foto's van de Atlantikwall tentoonstellen, de 5000 km lange verdedigingslinie van bunkers, kanonnen en mijnenvelden die Hitler liet aanleggen. Vanfleteren snapte die keuze. Ook in het werk van Armando, die opgroeide naast het concentratiekamp in Amersfoort, speelt de oorlog een belangrijke rol. Vanfleteren: "Zijn kunstenaarsziel is met rupsbanden overreden."

Toch vond de fotograaf dat 'te gemakkelijk', te voorspelbaar ook. "Toen ik hier rondliep door het bos en in dit oude landhuis met zijn Chinese behangsels, wist ik meteen dat ik nieuw werk wilde maken. En dat het een ménage à trois moest worden." Een driehoeksverhouding tussen een oude kunstenaar, een fotograaf van middelbare leeftijd en het landgoed, een stiltegebied.

Vergankelijkheid

'Stil Leven' heet de tentoonstelling, waarin Armando's gedichten uit de bundel De Stilte de verbinding vormen tussen de verstilde foto's van Vanfleteren en de onheilspellende schilderijen van Armando. Voor iedere kamer in het landhuis maakte de fotograaf een foto. Vergankelijkheid, dood en stilte zijn alom aanwezig, zoals in het skelet van de nerven van een blad uit het bos en in de onbeweeglijke werkhandschoen van Armando. Door de lens van de fotograaf lijkt de met verf bespatte handschoen haast een abstract macaber landschap van de kunstenaar zelf.

De stilte zag Vanfleteren ook in dode dieren die hij vond op het landgoed of kreeg van een jager. Hij drapeerde ze op tafel in zijn studio, verstijfd in hun veren en vacht, zoals de oude meesters hun jachtstillevens arrangeerden. De beenhouwer in Vlaanderen waar hij woont, kwam een dood lam brengen. Het dier was nog warm toen hij het neervlijde, precies zoals het dode lam op het schilderij 'Aanbidding van de herders' (1638) van Francisco de Zurbarán.

In de Salonzaal met zijn oude, aangevreten behangsels, hangen verweerde en beschimmelde portretfoto's van Armando. Vanfleteren stopte ze drie maanden onder de grond, waar slakken en andere beestjes eraan knabbelden. "Ik heb je al begraven", grapte Vanfleteren tegen Armando, die zo'n morbide grap wel kan waarderen. Ook daarin zijn ze zielsgenoten.

Stil Leven, Stephan Vanfleteren en Armando, t/m 18 sept. in Museum Oud Amelisweerd, Bunnik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden