Stille getuige van een barre tocht

Het Legermuseum te Delft is gisteren in het bezit gekomen van een bijzonder negentiende-eeuws hoofddeksel. Het betreft een zogenaamde sjako van het 124ste regiment van linie van Napoleons Grande Armée. Dit was een van de Nederlandse regimenten die in 1812 met Napoleon tegen Rusland optrokken. Het hoofddeksel is onlangs in Frankrijk aangeschaft en verkeert in uitstekende staat.

De geschiedenis van het 124ste regiment beslaat maar een paar jaar. Toen het Koninkrijk Holland van Koning Lodewijk Napoleon in 1810 door Keizer Napoleon I bij Frankrijk werd ingelijfd, werden Hollandse legeronderdelen aan het Franse leger toegevoegd. Het 124ste regiment -er werd doorgenummerd vanuit de Franse legernummers- kreeg als standplaats Alkmaar, waar delen van het regiment in 1799 al gevechtservaring hadden opgedaan bij de invasie van Russen en Engelsen bij Bergen. In 1812 besluit Napoleon Rusland aan te vallen om Tsaar Alexander I te dwingen het Continentaal Stelsel te steunen. Vanuit heel Europa trekken troepen samen tot een Grande Armée van 650000 man, onder wie 20000 Nederlanders. De 2400 soldaten van het 124ste lopen met een 27 kilo zware bepakking van Alkmaar via Hannover en Polen naar Rusland, waar zij zich voegen bij de Franse hoofdmacht.

Als de troepen zijn verzameld begint de tocht naar Moskou, waarbij de Grande Armée van het begin af door honger en ziekte wordt geplaagd. De Russen trekken zich terug en passen de techniek van de verschroeide aarde toe, zodat het Franse leger niet van het land kan leven. Een veldslag wordt vermeden. Pas vlak voor Moskou, bij Borodino, leveren de Russen slag met de vermoeide Napoleontische legers, met 60000 Franse doden en gewonden tot gevolg. Ondanks de verliezen neemt Napoleon in september Moskou in, dat hij in brand steekt als Alexander weigert vrede te sluiten.

In oktober besluit Napoleon het leger terug te trekken, omdat het zonder voedsel geen kans maakt op een succesvolle overwintering in Moskou. Dan begint een hellevaart waarbij het leger desintegreert onder druk van de intredende Russische winter, honger, ziekten, en aanvallen van drie achteropkomende Russische legers. Bij temperaturen van min 25 graden worden twee bruggen gebouwd over de rivier de Berezina, waar van 25 tot 28 november, nu precies 190 jaar geleden, de troepen onder zware aanvallen overheen trekken. De overtocht redde Napoleon en het restant van zijn leger. Het 124ste regiment is bij een telling op dat moment echter uitgedund tot 2 officieren en 18 soldaten en houdt daarmee feitelijk op te bestaan. Een zwartvilten, taps uitlopende hoed met een rode pluim en goudkleurige nummerplaat is een van de weinige dingen die nog van het regiment resten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden