Stijl en nauwelijks inhoud

Zeker, Elizabeth Dole heeft meningen. De belastingen moeten omlaag. En de Amerikaanse defensie moet worden versterkt. Het drugsgebruik moet worden teruggedrongen. En de ouders moeten meer zeggenschap krijgen over het onderwijs van hun kinderen. En meer van dat soort standaard-opinies.

Toen ze halverwege de jaren tachtig Ronald Reagans minister van vervoer was etaleerde Dole zichzelf graag als ,,de veiligheidsminister''. Ze voerde speciale remlichten in en de verplichte airbag. En soms stond ze in de parkeergarage van het ministerie te controleren of haar ambtenaren wel in de veiligheidsgordels zaten als ze wegreden.

Na haar vertrek - om zich in te gaan zetten voor Bob Dole's eerste mislukte campagne voor het presidentschap - stelde een oud-medewerker vast dat ze een empty suit was geweest, iemand die gewichtig oogt, maar verder weinig voorstelt. ,,Ze paste op de winkel, maar een eigen visie had ze niet net zomin als plannen om het anders te doen. Ze wist zich alleen te omringen met goeie ambtenaren.''

Bob Dole is een politicus in hart en nieren, wordt dikwijls gezegd, en Elizabeth Dole is een geboren manager. Met die kwalificatie rolde ze in het begin van de jaren zestig in de Washingtonse politiek en die kwaliteiten hebben haar loopbaan bepaald. Directeur consumentenzaken op het ministerie van gezondheidszorg onder Lyndon Johnson, minister van vervoer onder Ronald Reagan, van arbeidszaken onder George Bush. En vanaf 1991 hoofd van het Amerikaanse Rode Kruis.

De management-verdiensten van de afgelopen zeven jaar mat de 62-jarige Dole vorige week breed uit bij een bezoek aan de staat New Hampshire. Daar worden gewoontegetrouw de eerste voorverkiezingen voor de presidentskandidatuur voor volgend jaar gehouden. Ik heb de leiding gegeven aan 32000 vaste medewerkers en 1,3 miljoen vrijwilligers. Ik heb in zeven jaar tijd de bloedbank volledig vernieuwd en nu is het het beste bloed-instituut van de wereld, stelde Dole.

De conclusie moest de gedachte ondersteunen dat ze heel goed in staat zou zijn het bedrijf Amerika te leiden. Want dat ze voor het eind van deze maand de eerste formele stappen zal zetten voor haar presidentscampagne 2000 staat nu wel vast. Dole heeft vorige week een proces op gang gezet met haar terugtreden uit het Rode Kruis dat nauwelijks meer omkeerbaar is. En de opiniepeilingen, die haar meteen tot een van de Republikeinse favorieten uitriepen, blijven onverminderd gunstig.

Die populariteit is opmerkelijk. Nog geen dag in haar leven is Elizabeth Dole beroepspoliticus geweest; ze was altijd de trouwe adjudant. Van echtgenoot Bob, van Reagan, van Bush. Als ze politieke opvattingen vertolkte dan waren ze die van dat drietal. Die rol vervulde ze met groot succes dankzij haar befaamde zuidelijke charme.

Een staaltje kreeg de wereld in juli 1996 te zien op de Republikeinse partijconventie in San Diego. Perfect gekapt en opgemaakt gaf Elizabeth Dole een 'show' weg, waarin zij de loftrompet stak over haar man. Tussen het publiek lopend maakte ze praatjes met mensen, die een rol hadden gespeeld in het eerdere leven van de Republikeinse kandidaat. Geen spiekbriefjes, alles uit het hoofd.

De boezem-microfoon die haar was opgespeld functioneerde niet goed en daarom moest ze over op de handmicrofoon. Maar zelfs dat kan onderdeel zijn geweest van het charme- offensief van de Southern belle met haar zangerige stem. Southern fried Kabuki kenschetste iemand haar optreden: iedere stap, ieder gebaartje, iedere kwinkslag was tot in de details ingestudeerd.

Voorbereiding en nog eens voorbereiding zijn de sleutelwoorden bij Dole's activiteiten. Welke vergadering ze ook moet voorzitten of bijwonen, zegt een voormalige naaste medewerker, ze zorgt er altijd voor dat zij de beste dossierkennis heeft. En ze eist van haar medewerkers dat die zich ook voor honderd procent inzetten. Blijkt dat niet het geval dan krijgt de sloddervos 'De Blik': ijzig en met de kaken op elkaar geklemd.

Die blik kreeg ook sterreporter Leslie Stahl toen ze Dole 'Liddy' noemde. Dat was goed voor de tijd dat ze nog het schoolmeisje Hanford was in Salisbury, North-Carolina, de dochter van een welgestelde bloemenkweker. Elizabeth Hanford kreeg de klassieke zuidelijke meisjesopvoeding: pianolessen, paardrijden, debutantenballen. Maar op de Duke University in Durham ging ze niet voor lerares studeren zoals de meeste van haar sexegenoten. Het werd politieke wetenschappen. En daarna rechten aan de befaamde Harvard Law School.

Trouwen deed ze pas op 39-jarige leeftijd, toen iedereen het idee al had opgegeven, met de gescheiden senator voor Kansas Bob Dole. Kinderen heeft het huwelijk nooit gegeven en het is niet duidelijk of de Doles dat als een gemis ervaren. De een zegt van wel, Elizabeths moeder stelt dat het haar dochter niet bezighield en -oudt. De Doles leven sober, ze geven niet om luxe; in Washington bivakkeren ze al sinds mensenheugenis in een flinke flat in het Watergate-complex, waar Monica Lewinsky enige tijd hun buurvrouw was.

Wat de buitenwacht tot nu toe van de kandidaat voor 2000 heeft gezien is stijl en nauwelijks inhoud. Voorlopig buit ze het gevoel van het publiek uit dat de politici in Washington de laatste jaren te ruw met elkaar omgaan. Over de escapades van Clinton laat ze zich niet uit. Hooguit stelt Dole dat Amerika een regering moet krijgen die het vertrouwen van het volk heeft.

,,In mijn kerk wordt geleerd te dienen en niet te oordelen'', vertelde ze onlangs. 'Dienstbetoon' is voor Dole de hoogste vorm van politiek met een menselijk gezicht. Ze is verknocht aan de geschiedenis van de bijbelfiguur Esther, die haar koninginneschap aan het Perzische hof uiteindelijk in dienst van haar Joodse volk stelde. En toen Dole drie jaar geleden kandidaat-First Lady was kwam ze met een 'Give Five'-plan: vijf procent van het inkomen voor liefdadigheid, vijf procent van de tijd voor vrijwilligerswerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden