Stijgt de werkloosheid straks nu het jeugdloon is afgeschaft?

Jongeren van FNV Young and United reageerden uitgelaten op de wetswijziging. Anderen waarschuwen voor een daling van de werkgelegenheid. Beeld anp
Jongeren van FNV Young and United reageerden uitgelaten op de wetswijziging. Anderen waarschuwen voor een daling van de werkgelegenheid.Beeld anp

Jongeren krijgen voortaan vanaf hun 21ste al een volwassen salaris in plaats van het minimumjeugdloon, kondigde minister Asscher van sociale zaken vandaag aan. Maar de werkgelegenheid zou hierdoor kunnen dalen, waarschuwen werkgevers.

Ze hadden er 'keihard voor geknokt', de jongeren van Young & United. Daarom wilden ze er vanmorgen bij zijn toen minister Lodewijk Asscher van sociale zaken in het perscentrum in Den Haag het einde van het minimum jeugdloon aankondigde. Een gedeeltelijk einde dan. Jongeren van 21 en 22 jaar hoeven niet langer voor een jeugdloon te werken. Voor de 18- tot 20-jarigen gaat het minimum jeugdloon iets omhoog. De overwinning voor de één, is de nederlaag van de ander. De werkgevers in dit geval. Detailhandel Nederland bijvoorbeeld vreest voor een stijging van de werkloosheid onder jongeren. Krijgt zij gelijk?

Asscher neemt de beslissing over het minimum jeugdloon uiteraard niet op zijn gevoel. Hij kijkt naar wetenschappelijke onderzoeken en laat zich informeren door arbeidseconomen. Maar of de minister daar veel mee is opgeschoten? Zowel voor- als tegenstanders van het jeugdloon beroepen zich op wetenschappelijke onderzoeken.

Daling werkgelegenheid
Zo zwaaide Detailhandel Nederland eerder dit jaar uitgelaten met het onderzoek van het Centraal Planbureau. "Dat is een belangrijke partij in Nederland", zegt Pieter Verhoog, directeur sociale zaken van Detailhandel Nederland. "Zij waarschuwen voor daling van de werkgelegenheid."

En wel met 5 procent als het jeugdloon voor 21- en 22-jarigen verdwijnt, schrijft het CPB in het rapport dat zij eerder dit jaar presenteerden. Dat is goed voor 15.000 banen. De gevolgen voor 15 tot en met 20-jarigen zijn lastiger in te schatten. Het CPB spreekt van een verlies van 5000 tot 120.000 banen. "Hoeveel banen er in de detailhandel verloren gaan, is lastig in te schatten", zegt Verhoog. "Maar waarom zou je het risico nemen? Voor jongeren is het werk ook belangrijk om ervaring op te doen."

Ook werkgeversorganisatie VNO-NVW zit op deze lijn. Al liet voorzitter Hans de Boer zich vorig jaar verleiden tot een geheel andere uitspraak. Hij zag wel wat in afschaffing van het jeugdloon voor 22- en 23-jarigen. Daar denkt onze achterban anders over, zo corrigeerde VNO-NCW haar voorzitter. Toch reageerde de werkgeversorganisatie vandaag mild over de afschaffing van het jeugdloon. Dat is mede te danken aan de compensatie die Asscher biedt om de gestegen loonkosten op te vangen.

Detailhandel Nederland hoopt dat de vakbonden nu tevreden zijn met hun gehaalde doelen en stoppen met hun aanval op de jeugdlonen. Dat is Young & United niet van plan. Ook de jeugdlonen voor 18 tot 20-jarigen moet verdwijnen, zeggen zij. Dat kost geen banen, maar levert juist 10.000 extra fulltime banen op. De jongeren krijgen dankzij hun hoger uurloon meer geld. Dat sparen zij niet op, maar geven zij allemaal uit, wat tot nieuwe banen leidt, zo redeneert Young & United.

Onderzoeken niet eenduidig
Ook de jongeren baseren zich op wetenschappelijke onderzoeken en voorbeelden uit het buitenland. Groot-Brittannië schafte zes jaar geleden het jeugdloon gedeeltelijk af. Tot een hogere jeugdwerkloosheid leidde dat niet. Hetzelfde geldt voor Duitsland, dat vorig jaar het algemeen minimumloon introduceerde waardoor jongeren meer verdienen.

Dan is er nog de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Dat hogere lonen leiden tot minder banen, is geen wetmatigheid, zei econoom Robert Went van de WRR vorig jaar. Went heeft de onderzoeken gelezen van twee bekende Amerikaanse economen, David Card en Alan Krueger. Zij vergeleken de werkgelegenheid in fastfoodrestaurants in twee verschillende staten. De ene staat verhoogde het minimumloon, de andere niet. De werkgelegenheid bleef nagenoeg gelijk, al was de groei van het aantal banen net iets hoger in de staat met hogere minimumlonen. Tegenover dit onderzoek staan tal van andere Amerikaanse onderzoeken die precies het omgekeerde beweren.

Dat onderzoeken naar jeugdloon geen eenduidig beeld laten zien, komt volgens Went omdat de effecten niet afhankelijk zijn van economische wetmatigheden als vraag en aanbod. De hoogte van het salaris is afhankelijk van de krachtsverhoudingen tussen de werkgever en werknemers. "Bovendien is de hoogte van de lonen afhankelijk van de sociale normen", zei Went vorig jaar in het magazine van de Sociaal Economische Raad. "Wat wordt als rechtvaardig gezien? In de jaren zestig van de vorige eeuw bijvoorbeeld was er minder inkomensongelijkheid omdat dit toen maatschappelijk veel minder werd geaccepteerd."

Payrolling
Afschaffing van het minimumloon voor 21- en 22-jarigen was een vurige wens van de PvdA. De minister kon de VVD voorhouden dat een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat er iets verandert. Behalve de PvdA steunden SP, D66, ChristenUnie en GroenLinks vorig jaar een motie in die richting.

Een andere beslissing schuift Asscher voor zich uit. De Tweede Kamer wil dat mensen die via een payrollbedrijf bij een inlener werken hetzelfde betaald krijgen als gewone werknemers die daar aan de slag zijn. Payrolling is een groeiend fenomeen; een bedrijf trekt een werknemer aan maar zet hem of haar op de loonlijst bij een payrollfirma die een slechtere cao hanteert. Dat de minister op dit punt nog niets kan bieden is voor hem een bittere pil. De uitspraak van de Kamer over payrolling ligt er al langer dan twee jaar. Asscher schrijft dat er 'geen overeenstemming' is binnen de regeringscoalitie.

Dat de minister de regels voor tijdelijke contracten aanpast voor seizoensarbeid was een wens van vrijwel de hele Tweede Kamer, niet in het minst de VVD. Boeren, recreatiebedrijven en horecaondernemers kunnen werknemers onmogelijk het hele jaar in dienst houden en moeten dus werken met tijdelijke contracten. Nu moeten zij een werknemer nog na drie tijdelijke contracten zes maanden buiten de deur houden. Dat wordt drie maanden, stelt Asscher voor. "Ze hebben daar een goed verhaal bij", aldus de minister. De VVD haalt nog iets binnen: de liberalen wilden graag een compensatie voor werkgevers die een vergoeding moeten betalen als zij een langdurig zieke werknemer ontslaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden