Stijfkoppigheid breekt voormalig neuroloog op

Analyse | Rechters ergeren zich aan het vasthouden aan diagnoses

Wie afgelopen november verwachtte dat Ernst Jansen Steur voor de rechter zou verschijnen als een gebroken man, kwam bedrogen uit. Ook al werd hij jarenlang afgeschilderd als 'dokter Frankenstein', ook al had een eerder rapport van zijn ziekenhuis gehakt gemaakt van zijn behandelingen, ook al was hij tot diep in Duitsland achtervolgd door journalisten, de oud-neuroloog (68) presenteerde zich vol verve. Rechtop gezeten, duidelijk sprekend en zijn patiënten vaak aankijkend legde hij uit hoe hij vijftien jaar geleden tot de diagnoses en behandelingen was gekomen die in de rechtszaak ter discussie stonden.

Natuurlijk, er was fors leed ontstaan bij patiënten. Tot een zelfmoord aan toe zelfs. Maar daarop antwoordde zijn advocaat dat deze daad toch uiteindelijk het besluit is van een individu, een besluit dat je nooit een arts voluit kunt verwijten. En dat verband tussen de behandeling en de zelfdoding, dat moest de aanklager vijftien jaar na dato nog maar bewijzen. Geen gemakkelijke opdracht.

De verklaringen van drie collega-neurologen, allen hoogleraar, leken Jansen Steur niet uit het veld te slaan. Tegenover hen bleef hij volhouden dat er destijds goede grond was om te vermoeden dat mensen leden aan heel vroege vormen van bijvoorbeeld dementie. En dat het daarom het beste was om zo snel mogelijk te beginnen met medicatie - ook al waren de effecten daarvan onzeker.

Ook al zeiden die collega's dat zo'n vroege fase uiterst onwaarschijnlijk was, Jansen Steur bleef volhouden. Natuurlijk, sommige beslissingen zou hij nu anders genomen hebben. Maar voor een belangrijk deel stond hij nog steeds achter zijn keuze van destijds. Dat bleef hij herhalen, ook al werden zijn keuzes onderuitgehaald door de collega-neurologen op elke zitting waar een nieuwe patiënt werd besproken - in steeds fellere termen.

Zijn vasthoudendheid - of halsstarrigheid - ging niet alleen de andere neurologen irriteren, maar lijkt ook door te klinken in de ongemeen harde uitspraak - nog nooit werd een dokter vanwege zijn medisch handelen naar de gevangenis gestuurd, laat staan voor drie jaar onvoorwaardelijk. Vooral dat hij tegen de klippen op bleef vasthouden aan de 'vroege fase van dementie' werd hem door de rechters zwaar aangerekend. Niet meer dan een vergoeilijking voor zijn falen, staat in de uitspraak. En: "de verdachte miskent daardoor dat hij ook thans nog voorbij gaat aan de belangen van zijn patiënten." Beslissingen die erom spanden en die ook in het voordeel van Jansen Steur hadden kunnen uitvallen, werden duidelijk in zijn nadeel genomen. Het verband tussen behandeling en zelfdoding vonden de rechters in Almelo overtuigend bewezen. Op dit punt tekent Jansen Steur zo goed als zeker hoger beroep aan, maar de vraag is of hij zich in het gerechtshof nog steeds zal presenteren als een arts die nog achter zijn keuzes van toen staat.

Dit zei Jansen Steur voor de rechter:
"Sommige dingen zou ik, achteraf oordelend, nu anders gedaan hebben. Maar ik zou een aantal dingen nu weer zo doen."

"Er waren goede redenen om die diagnose te geven, en om behandelingen te starten."

"Ik kwam niet terug op de diagnose, omdat die nu eenmaal onzeker was. Dat had niets met mijn reputatie te maken."

"We hadden destijds toch het vermoeden van een vroeg stadium van alzheimer. Dat was de reden voor de behandeling die ik koos."

"Er zijn gegevens uit het medisch dossier verdwenen, maar dat is vooral gedaan door mijn opvolger."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden