Stiekem-lek is fout, maar geen strafzaak

Het lekken uit de commissie stiekem is niet meer dan een domme politieke fout, vindt Erik Jurgens. Echte schade is er niet aangericht. Dus vanwaar al die opwinding?

De politieke ophef over het vermoede lek in de 'commissie-stiekem' is een hype. Noch de nationale veiligheid, noch iets anders, is door de kwestie geschaad. En het is onverstandig om deze affaire strafrechtelijk te onderzoeken als een mogelijk 'ambtsmisdrijf'.

In de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer zitten alleen fractievoorzitters. De commissie overlegt onder met onder anderen de minister van binnenlandse zaken over algemeen beleid inzake de inlichtingendienst AIVD. Die gesprekken zijn niet openbaar en er worden geen notulen gemaakt. Vandaar de bijnaam 'commissie-stiekem'.

Er is in de meer dan een halve eeuw dat zij bestaat nog nooit een probleem mee geweest. Er is ook een interne commissie bij de AIVD, met onafhankelijke leden. Die rapporteert weer aan de minister-president. Het is goed dat deze politieke controles bestaan.

undefined

Belgedrag

Enkele jaren geleden rees de vraag of 1,6 miljoen gegevens over belgedrag van Nederlanders die bleken te zijn opgeslagen, waren verzameld door de Amerikaanse inlichtingendienst NSA of door de Nederlandse AIVD. Door de Amerikanen, zei minister Plasterk in het openbaar. Maar later zei hij in die Kamercommissie dat ze toch door de AIVD waren verzameld en aan de NSA doorgegeven. Blijkbaar heeft een van de leden daarover iets laten doorschemeren aan een journalist van NRC Handelsblad. Die krant publiceerde erover.

Is dit iets om strafrechtelijk onderzoek naar te doen? Nee, want er is te weinig aan de hand. Het Wetboek van Strafrecht bevat een hoofdstuk gewijd aan 'misdrijven tegen de veiligheid van de staat'. Maak je bijvoorbeeld plannen voor terreurbestrijding openbaar, dan help je terroristen en bega je een ernstig misdrijf. Maar daarvan is hier geen sprake. De nationale veiligheid is in deze kwestie niet aan de orde.

Minister Plasterk had zijn correctie evengoed openbaar kunnen doen. Dat was ook verstandiger geweest. De Tweede Kamer beraadt zich dan publiekelijk over de vraag of de overheid belgegevens van burgers moet verzamelen. Het zou dan gewoon een beleidsdebat zijn geweest over het werk van de AIVD. Dat debat is toen ook gevoerd.

Hoewel er dus weinig aan de hand is, wordt er nu toch politieke heisa over gemaakt. Waarom zo zwaar op de hand? Omdat het om fractievoorzitters gaat. Als het over personen gaat, is er in de politiek vaak meer aandacht dan wanneer het alleen de inhoud betreft. Er wordt zelfs een verouderd strafwetje uit 1855 bijgehaald over het ambtsmisdrijf. Terwijl het slechts gaat om een mogelijke overtreding van een procedurevoorschrift. Een domme politieke fout, maar zonder enige schade. En zo moet het ook worden afgehandeld, net als andere keren als politici hun mond voorbijpraten.

Commissie-voorzitter Halbe Zijlstra heeft destijds te snel aangifte gedaan. Dit is geen zaak die strafrechtelijk hoort te worden afgehandeld. Het is een politieke kwestie. Als blijkt dat een van de fractieleiders zijn mond voorbij heeft gepraat, moeten zijn collega's verantwoording aan hem vragen.

undefined

Zware aanpak

En de onderzoekscommissie die de Tweede Kamer inmiddels heeft ingesteld? Ook weer zo'n te zware aanpak. Die commissie moet, volgens de Kamerleiding, de betrokken collega's onder ede kunnen horen, zoals bij een grote parlementaire enquête. Maar die enquêtebevoegdheden kun je niet gebruiken voor een onderzoek binnen de Kamer. Geen verhoren onder ede, dus. Kalm aan. Het gaat immers over weinig.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden