Stichting vindt oplossing voor kunstenaars met map onder de arm

AMSTERDAM - Een bureau, een tafel met vier stoelen, een wandkast en een computer met vier schermen. Meer staat er niet in het nieuwe kantoor van KunstKontakt aan het Hendrik de Keyserplein in de Amsterdamse Pijp. Aan de wand is geen kunstwerk te bekennen. Er hangt alleen een affiche met de Postcodekaart van Nederland. En dat is op z'n minst opmerkelijk voor een ruimte van een stichting die zich bezighoudt met de bemiddeling van informatie tussen kunstenaar en consument.

De initiatiefnemers van de pas opgerichte stichting lachen een beetje: “Inderdaad”, zegt Frans Riemersma (25), “Het is een beetje kaal”. “Maar”, valt Marc Spaan (30) hem bij, ”wat moet je ophangen? Voor je het weet, kom je in een bepaalde hoek te zitten. En dat is nou net wat we niet willen. Wij zijn geen galerie of kunstuitleen. Meer een uitzendbureau voor de kunsten.”

En zo is de omgeving net zo eenvoudig en efficiënt als het idee dat Riemersma en Spaan verwezenlijkt hebben. Het idee werd geboren toen beide afgestudeerde letterenstudenten in twee verschillende musea hetzelfde fenomeen ontdekten. Of zij nu in Madrid (Riemersma) of in Arnhem (Spaan) zaten, in beide gevallen kwamen er dagelijks kunstenaars langs, die - een grote map onder de arm - hun werk aanboden. Riemersma: “De aanloop in het museum waar ik werkte (het 'Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, red.) was zo groot dat iedereen automatisch werd afgewimpeld. Maar toch zag je soms bijzondere dingen. Een oud-leerling van Beuys bijvoorbeeld.”

Spaan: “In Nederland merkte ik hetzelfde. Je ziet dat de markt overvol is. En toen wij onze stages 'Kunst en management' afgerond hadden, dachten wij: hoe zou je daar nu verandering in kunnen brengen? Hoe kun je dat grote aanbod meer op de markt afstemmen? Het antwoord was een databank. Eerst hebben we er nog aan gedacht een grote catalogus samen te stellen, maar dat werkt niet. Zo'n ding loopt altijd achter, wordt al snel te dik en is bovendien te duur om op de markt te brengen. Met de komst van de computer verdwenen die problemen. Wij hebben nu een computer met een zeer groot geheugen, 4,3 gigabite. Dat was een paar jaar geleden ondenkbaar geweest.”

Belangrijk bij de totstandkoming van de stichting was de steun van een opmerkelijk zwaar comité van aanbeveling. Op de lijst staan namen als Ronald de Leeuw, de nieuwe directeur van het Rijksmuseum, Chris Dercon (Boijmans), de kunstenaar Woody van Amen en verder oud-werkgeversvoorzitter Rinnooy-Kan en FNV-voorzitter Stekelenburg.

Tegen betaling van een vast bedrag (tot 1 oktober vijftig gulden, daarna honderd gulden per jaar) kunnen kunstenaars en vormgevers zich laten inschrijven. Behalve een curriculum met daarop gegevens over woonplaats, opleiding, genre en oeuvre, kunnen er drie foto's worden opgestuurd die het werk illustreren. Wie meer afbeeldingen in het bestand wil hebben, moet ook meer betalen. Tegenover de kunstenaar en vormgever staat de consument: Geïnteresseerde particulieren, instellingen of bedrijven kunnen tegen een kleine vergoeding de door KunstKontakt verzamelde informatie opvragen en zo gemakkelijker tot een gerichte koop overgaan. Spaan: “Aan de ene kant willen wij als non-profitorganisatie ons best doen de positie van beroepskunstenaars en vormgevers te versterken. Sinds de afschaffing van de BKR zijn deze meer dan ooit van de markt en (als het minder loopt) de bijstand afhankelijk. Via onze databank nu, willen wij die kunstenaars een podium bieden om zich aan het geïnteresseerde publiek te presenteren. Aan de andere kant komen we ook de consument tegemoet omdat we, anders dan galeries bijvoorbeeld, een lage drempel hebben.”

Riemersma: “Vaak weet een koper niet precies wat hij wil, maar heeft hij wel een idee. Hij gaat niet af op de naam of de plaats van de kunstenaar, maar op een idee of onderwerp. Op grond van al die door ons digitaal opgeslagen afbeeldingen, kan hij dan kijken wat er te koop is.” Op een van de beeldschermen laat Riemersma zien hoe gericht er gezocht kan worden. Op naam, op genre (beeldende kunst 2- of 3-dimensionaal of vormgeving 2- of 3-dimensionaal), op verfsoort en op onderwerp. Wie een kunstwerk vol rozen wil kopen, kan het trefwoord 'roos' kiezen, wie een portret wil 'portret' etcetera.

Bijzonder is dat KunstKontakt, anders dan musea en galerieën, geen selectiecriteria toepast: iedere kunstenaar, vormgever of graficus die de aandacht op zijn of haar werk wil vestigen, kan zich inschrijven. Spaan: “Wij willen niet sturen, maar zijn puur dienstverlenend ingesteld. Wij willen slechts zorgen dat de aangeboden en gezochte informatie zo goed mogelijk op elkaar afgestemd wordt. Of dat ten koste gaat van de kwaliteit? Ik verwacht van niet. Wij zijn ons er zeer van bewust dat de enkele topkunstenaars die wij hebben, zich hier niet zullen inschrijven. Karel Appel, Rob Scholte of Marlene Dumas hebben ons niet nodig. Maar er is een grote groep kunstenaars die wel degelijk succesvol is en regelmatig exposeert, maar toch moeite heeft een dikke boterham te verdienen. Die groep kan bij ons terecht. Verder verwachten wij dat de markt een zekere selectie zal doorvoeren. Als een aanbieder na vijf jaar merkt dat er nog steeds niemand naar zijn of haar werk vraagt, kan hij zich afvragen of hij niet beter kan stoppen.”

Terwijl Riemersma en Spaan hun verhaal doen, gaat de telefoon onophoudelijk. Inmiddels hebben ruim 150 kunstenaars zich gemeld. Het streven is om aan het eind van het jaar ongeveer duizend namen in het bestand te hebben en niet 10 000, zoals afgelopen week abusievelijk in de krantenberichten stond. Spaan: “Tienduizend, dat zou betekenen dat we de hele markt bestrijken. Dat lijkt me wat snel.”

Maar duizend moet te halen zijn. Er is deze week al zo vaak gebeld, dat Riemersma snel zijn zus heeft opgetrommeld om te helpen als telefoniste. “Het is maar voor even”, verontschuldigt hij zich. “Over een paar weken komen er twee 'echte' vrijwilligers bij om de stroom telefoontjes en aanvragen het hoofd te bieden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden