Roman

Stevo Akkerman toont zijn personages in al hun onvermogen

Stevo Akkerman schrijft met mededogen over eenzame verwanten. Beeld Trouw

“De dag dat Therese haar dochter moet baren, is ook de dag dat haar moeder verdwijnt.” Zo opent ‘De mooiste dag’, de derde roman van Stevo Akkerman. Die eerste zin vat de handeling van zijn roman eenvoudig samen. 

Zo eenvoudig is het ook. De kracht van deze roman zit ’m niet in de plot maar in klein en groter leed van de familieleden die zich in het eerste hoofdstuk rond het bed van Therese verzamelen. In de hoofdstukken die volgen krijgen we vanuit al die perspectieven een kijkje in van eenzaamheid doortrokken levens. Om te beginnen Therese zelf. Dat ze moet baren zegt al genoeg. Dat uitgerekend moeder Agnes, die van dochter en zwangerschap een waar project heeft gemaakt, de grote afwezige is ook.

Iedereen lijkt wel ergens onderweg, de ander te zijn kwijtgeraakt. Er is te veel beloofd misschien, of tegen beter weten in geloofd. Op cruciale momenten is er weggekeken, of te snel ja gezegd, uit angst zo’n kans niet meer te krijgen. Een beetje liefde, veiligheid, aanzien, brood op de plank, meer vragen ze niet daar tussen Zoetermeer en Woerden, maar zelfs dat lijkt wel te veel. Hoogvliegers zijn het ook al niet.

Therese, die de mode-academie deed, koopt spijkerbroeken in voor een winkelketen. Zus Floor moet maar naar de Pabo omdat ze zo van schilderen en toneelspelen zou houden. Jacob, de goedmoedige vader, leraar en amateurfotograaf, fabriekt ‘documentaires’ voor groep 7. Boven, op zolder, voorziet hij zijn dia’s (geen PowerPoint - juist niet!) over Venetië van tekst en muziek. Die zolder is zijn toevluchtsoord. Hij kijkt er uit het raam naar een dansende overbuurvrouw en naar dia’s van de jonge Agnes. Wat was ze ‘jong toen ze jong was’ en ‘mooi toen ze mooi was’.

En dan is er, Wilco, Therese’s man, zoon van een autohandelaar. Hij ging psychologie studeren. Specialisatie: Arbeid en Organisatie; hij werkt nu op een bank bij Human Resources, de afdeling waar ‘het goed gaat zolang het slecht gaat’. Het is zijn taak mensen te ontslaan en discussie, valse hoop, beloftes en eventuele aanspraken die daar uit voort vloeien, te voorkomen. Hij maakt er een sport van te raden of de ‘boventallige’ een vechter, wegloper, ontkenner, realist, sjacheraar of huiler is. Heeft hij goed gegokt dan trakteert hij zichzelf op een Mars of Milky Way uit de automaat. Hij is het prototype van een akelige suflul en het allerergste is, hij weet het nog ook.

Toch doe ik hem met die kwalificatie geen recht. Akkerman doet dat wél. En dat is zijn grote kracht. Hij toont zijn personages in al hun onvermogen in een decor van verloren illusies en gefnuikte trots. Zo liet Therese Wilco geloven ‘dat hij iemand was die iets betekende’. Nu weet ze wel beter, en hij natuurlijk ook. Omdat het niet lang meer zal duren voor ‘de beulen zelf tegen de muur gaan’ solliciteert hij in een ziekenhuis op een baantje bij PZ. ‘Houdt u van mensen?’ wordt hem gevraagd. “‘Nee’ kon het antwoord niet zijn, maar ‘ja’ was vast ook niet de bedoeling.” Hij respecteert ze, maar heeft geleerd ‘zijn gevoelens buiten beschouwing te laten’ in zijn werk’. “Een beetje zoals een chirurg.” In de afwijzingsbrief worden hem ‘beperkte empathische vaardigheden’ aangewreven. Even later - hij is ontslagen - zit hij tegenover iemand van Outplacement van (voorheen) zijn eigen bank. Wat zijn sterke punten zijn? ‘Empathie’, antwoordt hij kort en dat hij een plekje bij Outplacement ambieert.

Het is maar een van de vele subplots. Ze zeiden me meer dan de hoofdintrige: het verdwijnen van de moeder wat te maken heeft met het traumatische verleden van dochter Floor. Ze werkt bij de gemeente. De handtastelijke Dennis van Dijk wil haar wel hogerop helpen. Hij is een creap, en toch kan ook hij rekenen op mededogen, van zowel de schrijver als van Floor.

Dennis is de man die tot zeven uur op kantoor zit. Hij heeft geen tijd om te koken en haalt zijn eten bij de snackbar. Floor oppert dat hij ook iets gezonds kan nemen, ‘ook kant en klaar.’ “‘Ik haat gezond’ verklaarde Dennis. Floor haalde haar schouders op. (…) Maar ze kwam toch met iets dat leek op goede raad. ‘Het gaat niet alleen om gezond. Ook hoe je eruit ziet.’”

Het is die subtiliteit die ik miste aan het einde, als de ontknoping zich in vliegende vaart voltrekt. Maar ach. “Eigenlijk bestaan de dingen niet zonder frame”, zegt Jacob ergens. Zo brengt Akkermans barmhartige blik Therese en haar familie tot leven.

Stevo Akkerman
De mooiste dag
Nieuw Amsterdam; 208 blz. € 18,99
Oordeel: Subtiel en empathisch, ontknoping wordt wat afgeraffeld

Recensenten van Trouw bespreken wekelijks pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers. U vindt het via trouw.nl/boekrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden