Stevige muziekshow, maar weinig spanning in Jersey Boys

Musical

Jersey Boys

Joop van den Ende Theaterproducties **

De vier Italiaans-Amerikaanse jongens van de jaren-zestig-band 'The Four Seasons' hadden een abonnement op de politiecel. Maar ze wisten van de grote criminaliteit weg te blijven dankzij hun geweldige songs en samenklank - met als troef de falsetstem van leadzanger Frankie Valli.

Na verschillende jukeboxmusicals waarbij nieuwe verhalen werden verzonnen rondom bestaande hitmuziek, vertelt 'Jersey Boys' gewoon het verhaal van de zanggroep uit New Jersey zelf. En dat gebeurt op een heel hoog, hijgerig tempo, waarbij songs maar half gespeeld worden, scènes meer tekstflarden zijn dan dramatische verhandelingen, en decorstukken, inclusief een drumstel op wieltjes, als robots vliegensvlug heen en weer over het toneel zoeven.

Om de beurt nemen de vier Jersey Boys de vertellersrol op zich. Voor vertaler Jan Rot was er weinig eer te behalen aan deze en-toen-en-toen-verteltoon.

Gaat de voorstelling over vriendschap, over een muziekdroom, over geldlust of over overleven in moeilijke tijden? Allemaal een beetje, en tegelijkertijd: allemaal niet. Want het verhaal is slechts een aaneenschakeling van veel losse hoogte- en dieptepunten van The Four Seasons. Eigenlijk is het een beetje een saai verhaal over studio in, studio uit, een gitarist vertrekt, een ander komt erbij, en er is getouwtrek om de macht.

Er is gepoogd om wat extra spanning in te brengen door de jongens te laten schuren langs de maffiawereld. Maar ondanks geldschulden en bedreigingen wordt het niet echt spannend. Eerder lacherig wanneer een speler een halfslachtig Italiaans accent opzet. Ook zien we wat momenten uit het privéleven van Frankie Valli. Het wordt gevoelig wanneer Frankie en zijn vrouw uit elkaar gaan. Maar doordat we ze nauwelijks als stel hebben leren kennen, raakt de scène niet zoals hij had kunnen raken.

Dat de voorstelling in veel landen al jaren succesvol speelt, zal te danken zijn aan de nog altijd aanstekelijke muziek van Frankie Valli en de Four Seasons. Hun nummers staan ook in deze Nederlandse versie stevig overeind (Sherry, Big Girls Don't Cry, Oh, What A Night). En hoewel veel liedjes een echte jaren zestig sound hebben, klinken meerdere songs verrassend modern.

'Jersey Boys', geregisseerd door Dess McAnuff die ook de Broadwayversie regisseerde, is een gelikte muziekshow: snel, stevig, en swingend. Veel van de live gespeelde nummers klinken sneller en feller dan in de originele versies, en worden warm en kleurrijk vierstemmig gezongen door de vier mannen - met ook hier als inkopper: de falsetstem op stormkracht van Tim Driesen als Frankie Valli.

Te zien in het Beatrix Theater, www.musicals.nl/jerseyboys

Toneel

Levenslang theater

Impresariaat WallisFinkers **

"Theaterrrrrr". Acteur Eric Schneider kan dat woord uitspreken met zo'n mooie, ouderwetse rollende rrrrr. Zo'n rrrrr uit de tijd waarin acteurs nog zonder zendermicrofoon het achterste balkon van de schouwburg konden bereiken. Schneider draait dan ook al even mee als gevierd acteur. Hij speelde door de decennia heen alle grote rollen, onder andere bij het Publiekstheater en Toneelgroep De Appel.

De rol van de oudere acteur Robert in het toneelstuk 'Levenslang theater' van de Amerikaanse schrijver David Mamet, is hem dan ook op het lijf geschreven. Het stuk toont de relatie tussen Robert en zijn veel jongere collega John die een kleedkamer delen. In het begin neemt Robert de rol van mentor vol verve op zich, en overspoelt de verlegen lachende John met anekdotes, kleedkamerethiek en toneelfilosofietjes. Maar hoe verder John in zijn eigen carrière komt, hoe minder hij behoefte heeft aan de wijsheden van de daardoor steeds eenzamer wordende Robert. Langzaam wordt Robert, en wat hij de jonge generatie acteurs te leren heeft, overbodig.

Die jonge generatie in de persoon van John wordt in deze voorstelling gespeeld door Beau Schneider, inderdaad de zoon van Eric. Dat is een speelse gimmick, maar de vraag is of hij echt wat toevoegt aan de voorstelling. Integendeel.

Beau is als acteur nauwelijks opgewassen tegen zijn vader. De laatste weet een gelaagd en tragisch personage te creëren van de zurige, eenzame en steeds warriger wordende Robert. Beau's John blijft een eendimensionale jongeman die wisselt tussen verlegen glimlachen en boos kijken naar die oude bemoeial. Dat is problematisch omdat het toneelstuk nu juist gaat om de subtiele ontwikkeling van John van naïef groentje tot zelfstandige volwassen acteur, afgezet tegen de steeds hulpbehoevender en overbodig wordende Robert.

Het verschil in acteerkwaliteit trekt 'Een leven lang theater' uit balans en haalt alle vaart uit de zich toch al traag ontwikkelende voorstelling, die verder lijdt onder de veelvuldige en onnodige scènewissellingen, verkleedpartijtjes en toneel-op-het-toneel-scènes die de voorstellingen van Robert en John moeten verbeelden.

Het is mooi om de bijna tachtig jaar oude Schneider weer eens op het toneel te zien staan, maar zelfs met zijn meer dan vijftig jaar ervaring en met zijn mooie 'rrrr' lukt het hem niet van 'Levenslang theater' gedenkwaardig toneel te maken.

'Levenslang theater' is nog te zien tot en met 31 december 2013. www.wallisfinkers.nl

OPERA

Tristan und Isolde

Nationale Reisopera ***

Ze zijn er nog! Alsof er niets aan de hand was, opende de rigoureus afgeslankte Nationale Reisopera zondagmiddag het nieuwe seizoen in het Willem Wilminktheater in Enschede. Precies een jaar geleden kwam op precies diezelfde plek met de prachtige productie van Wagners 'Götterdämmerung' een einde aan het goed draaiende gezelschap. Het Rijk trok de stekker eruit. Maar de kleine productiekern die overbleef, presenteerde zich met 'Tristan und Isolde', een andere grote Wagner-titel, alsof er helemaal niets veranderd is. Pet af!

Maar natuurlijk is er wél een heleboel niet meer zoals het was. Opvallend bijvoorbeeld was dat op deze premièremiddag de zaal in Enschede verre van vol zat. Waren de vier delen van 'Der Ring des Nibelungen' de afgelopen vier jaar steevast stijf uitverkocht, voor deze 'Tristan' was de opkomst bepaald mager te noemen. Zouden de liefhebbers na alle rampzalige berichten over de Reisopera gedacht hebben dat het oude niveau vast niet meer gehaald zou kunnen worden? Nou, die liefhebbers vergisten zich. Want hoewel er hier en daar best wat af te dingen was op de enscenering van deze bedwelmende liefdesopera, herrees het gezelschap bepaald majestueus uit de puinhopen die Rutte I achtergelaten had.

Na de fantastische Wagners die Ed Spanjaard met de orkesten uit Gelderland en Overijssel in Enschede afleverde, kunnen we een nieuwe verrassing in de kronieken bijschrijven. Want ook het Noord Nederlands Orkest bleek een prima Wagner in de vingers te hebben. Nooit eerder speelde het NNO deze Wagner-partituur, maar onder de zeer gedreven leiding van Antony Hermus slaagden de musici glansrijk in hun missie.

Knap dat Hermus zoveel spankracht en spanning in het muzikale weefsel wist te brengen. De boel - en het is echt een hele boel - zakte in geen enkele maat in, en nergens was er ook maar een zweempje van een mindere intonatie te bespeuren. Hermus en zijn musici verrichtten hier echt wonderen. De diep-sonore en van pijn zinderende prelude tot de derde akte mag als voorbeeld dienen. Wat een stijl, wat een klasse!

De enscenering van Jakob Peters-Messer was dienend aan Wagner, met her en der persoonlijke tinten, zoals aan het slot. In het slimme en mooie decor werd schitterend gebruik gemaakt van licht en ruimte, en de kostumering gaf een en ander een rijk aanzien.

Rijk is de Reisopera inmiddels beduidend minder, en misschien vertaalde zich dat nog het duidelijkst naar de keuze van de zangers. Vooral tenor Robert Künzli (Tristan) kon maar weinig overtuigen met zijn wat vlakke geluid. Hij had alle noten, maar ging daar zo weinig expressief mee om, dat de derde akte een hele zit werd, ook al omdat hij als acteur weinig voorstelde. Claudia Iten (Isolde) etaleerde een wat merkwaardig geluid met bij sommige stembuigingen bepaald onaangename klanken. En toch wist Iten achtereenvolgens de boosheid, de liefde en de overgave mooi uit te zingen en kwam zij ook als actrice veel verder. Yorck Felix Speer zong een zeer overtuigende koning Marke.

Maar vergeet de bedenkingen - de Reisopera is terug, ga vooral kijken!

Te zien t/m 31/10; uitzending via Radio 4 op 12/10. www.reisopera.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden