Stevenen de Koerden af op een eigen staat?

John Kerry en Massoud BarzaniBeeld AP

Terwijl Irak uiteen dreigt te vallen, breiden Koerdische strijders gestaag hun gebied uit. In de politieke onrust ruiken ze een kans op een eigen staat. Met de inname van oliestad Kirkuk zijn ze inmiddels begonnen met hun eigen olie-export om meer onafhankelijkheid te creëren.

Volgens de Iraaks-Koerdische leider Massoud Barzani is er een 'nieuwe realiteit' in Irak. Dat heeft hij gezegd tijdens een bezoek van John Kerry, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken. Kerry was maandag in Bagdad en reisde gisteren naar Iraaks Koerdistan. Hij is daar om steun te vragen aan de Koerden in de strijd tegen de oprukkende extremisten.

De Amerikaanse minister hoopt de Koerden ertoe te bewegen om de centrale regering in Bagdad te helpen bij de strijd tegen Isis-extremisten. Die hebben de afgelopen weken grote delen van het noorden en noordwesten van Irak onder de voet gelopen. Om de soennitische rebellen van de Iraakse Staat van Irak en al-Sham (Isis) een halt toe te roepen, is onder meer een Iraakse regering nodig die de verschillende bevolkingsgroepen in Irak vertegenwoordigt, zei Kerry tegen de BBC.

Maar het is de vraag of de Koerdische minderheid zin heeft om de regering in Bagdad tegemoet te komen. De Iraaks-Koerdische leider Barzani was niet optimistisch over de eenheid in het geplaagde land. Hij waarschuwde dat Irak op het punt staat om uit elkaar te vallen. Dat zou de vier miljoen Iraakse Koerden overigens niet eens zo slecht uitkomen, stelt Niels van Willigen, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Leiden. Onder de Koerden bestaat al jaren een sterke drang naar onafhankelijkheid. Volgens de hoogleraar grijpen de Koerden de onrust aan om hun strategische positie te versterken en hun eigenbelang voorop te stellen.

Hoe groot is de kans dat de Koerden een eigen staat krijgen?
"Ik kan niet in de toekomst kijken, maar dat is niet ondenkbaar. De Koerden zijn al sinds de Golfoorlog in 1991 bezig om hun positie te versterken. Ze zullen iedere gelegenheid aangrijpen om hun grondgebied uit te breiden. Als Irak uit elkaar valt, ligt de weg voor de Koerden open. Maar het is de vraag of een eigen staat geaccepteerd wordt door de Turken. Die worden daar erg onrustig van."

Amerika vraagt nu hulp aan Koerdische leiders in Noord-Irak in de strijd tegen ISIS-extremisten. Denkt u dat de Koerden bereid zijn om samen te werken met de Irakese regering?
"De Koerden stellen zich heel berekenend op. Je ziet het gebeuren: ze kijken alleen naar hun eigen belang. Ze vechten niet tegen Isis, maar gaan zitten op de plekken waar het Irakese leger zich terugtrekt. De kans is klein dat ze een helpende hand uitsteken naar de regering in Bagdad, tenzij ze daar zelf iets bij winnen. Toch denk ik dat het verstandig is dat Kerry met de Koerden is gaan praten. De Amerikanen willen nu de banden warm houden. Hoe het conflict ook afloopt, de verschillende partijen moeten straks toch met elkaar verder."

Wat betekent het dat de Koerden zijn begonnen met hun eigen olie-export?
"Het is de voortzetting van een jarenlange strijd die al sinds de oorlog in 2003 speelt. Dit is weer een stapje in de richting van het versterken van hun economie. Ze krijgen hierdoor meer inkomsten en worden steeds onafhankelijker. Eén ding is zeker: de Koerden profiteren enorm van de onrust in Irak."



Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden