‘Steunpunt voor (ex)jihadisten en hun familie is van nationaal belang’

2014: Pro IS-demonstranten protesteren in Den Haag. Beeld ANP

Geradicaliseerde jongeren en hun families zeggen baat te hebben bij de ondersteuning door het Landelijke Steunpunt Extremisme. 

Het steunpunt, dat in 2015 is opgericht na een hoos aan Syriëgangers die zich vanuit Nederland bij jihadistische strijdgroepen als IS wilden aansluiten, heeft sindsdien 35 personen en 75 families begeleid. En met succes, concludeert adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) in een evaluatie in opdracht van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). 

Niet alleen de doelgroep zegt na begeleiding ‘weerbaarder en stabieler in het leven te staan’, ook gemeenten en andere professionals geven aan te profiteren van de expertise bij het steunpunt. De afgelopen drie jaar werd zo’n tweehonderd keer advies ingewonnen.

Van nationaal belang

Het Landelijk Steunpunt Extremisme bestaat uit twee onderdelen. Forsa, dat zich richt op mensen die zelf radicaliseerden en bijvoorbeeld terugkeerden uit IS-gebied, of een poging deden uit te reizen. En het Familiesteunpunt, dat de gezinsleden van die geradicaliseerde jongeren bijstaat en probeert te voorkomen dat broertjes en zusjes de extreme denkbeelden ook omarmen. Overigens komt lang niet iedereen bij de organisatie terecht: deelname is vrijwillig, niemand wordt ertoe verplicht.

Volgens AEF is het steunpunt ‘van nationaal belang’. Dat komt vooral door de expertise die inmiddels is opgebouwd. Er zijn theologen, gespecialiseerde psychologen en individuele begeleiders beschikbaar. Die helpen iemand bijvoorbeeld met het vinden van een baan, het beantwoorden van levensbeschouwelijke vragen of het verwerken van eventuele trauma’s. “Dat is uniek in Europa”, stelt AEF.

Kennis

Inmiddels hebben Forsa en het Familiesteunpunt bovendien zoveel voorbeelden gezien, dat ze kunnen bijdragen aan de broodnodige wetenschappelijke kennis over deradicalisering, schrijven de onderzoekers. Daarom moeten ze er samen met de NCTV voor waken dat de kennis blijft bestaan. Ook als radicalisering en extremisme niet meer hoog op de politieke agenda staan. 

In het verleden ging dat mis. De expertise die er was na de moord op Theo van Gogh, verdween toen de aandacht voor het onderwerp afnam. Tot er plots vanaf 2012 Nederlanders begonnen uit te reizen naar IS-gebied en het kabinet in één keer met een rits maatregelen moest komen. In totaal zijn er de afgelopen jaren zeker driehonderd mannen en vrouwen vertrokken.

Daarom is het volgens AEF ook van belang dat het steunpunt niet alleen afhankelijk is van financiering – 1,7 miljoen euro per jaar – van het Rijk, zoals nu het geval is.

Ook via bijvoorbeeld gemeenten die veel te maken hebben met extremisme of via de Jeugdwet zou de organisatie geld kunnen krijgen. Dat voorkomt een te grote afhankelijkheid van de wind die door Den Haag waait

Gesloten deuren

De evaluatie van de afgelopen drie jaar is de eerste keer dat het grote publiek een inkijkje krijgt in het werk van het steunpunt. Tot nu toe hield de organisatie de deuren gesloten, vooral vanwege de gevoeligheid van het onderwerp. In reactie op het rapport zeggen Forsa en het Familiesteunpunt blij te zijn dat het belang van hun werk is onderstreept. 

Overigens is het takenpakket van de organisaties inmiddels uitgebreid. Niet alleen personen die betrokken zijn bij jihadisme en hun families zijn nu de doelgroep, ook bijvoorbeeld mensen uit rechts-extremistische groepen kunnen bij het steunpunt terecht.

Lees ook:

Syriëgangers lieten hun families meestal in verbijstering achter

De meeste families waren totaal overrompeld als bleek dat zoon of dochter ineens naar Syrië vertrokken was, constateert Leids onderzoek naar familieleden van Nederlandse jihadisten.

Hoe weet je of je kind radicaliseert?

Een checklist radicalisering is er niet. Hoe weet je dan of je kind radicaliseert

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden