Steunpunt houdt families IS-strijders bijeen

Bron: Trouw Beeld Trouw/Fadi Nadrous

Wat kun je doen als je kind naar het kalifaat wil afreizen, of daar al zit? In de bijna twee jaar dat het Familiesteunpunt Radicalisering bestaat, heeft het negentig families bijgestaan.

Jongeren die uitreizen naar het kalifaat, trekken hard aan ouders, broertjes en zusjes om hen achterna te gaan. Maar als die families hulp krijgen, wordt de kans daarop een stuk kleiner: uit gezinnen die onder begeleiding stonden van het Familiesteunpunt Radicalisering is geen kind meer uitgereisd.

Dat is de ervaring van het steunpunt sinds de oprichting in oktober 2015. Het is de eerste keer dat het Familiesteunpunt Radicalisering openheid van zaken geeft over de werkwijze en de resultaten. In verband met de veiligheid van de medewerkers en de gezinnen is steeds gekozen voor radiostilte. Volgend jaar zal het project dat draait op een subsidie van 1 miljoen euro per jaar op effectiviteit worden beoordeeld.

Tot op heden hebben de hulpverleners met ruim 90 families contact gehad over radicalisering en de gevolgen daarvan voor het gezin. Ongeveer 70 families, waarvan het merendeel te maken heeft met een uitgereisd kind, hebben uiteindelijk een heel traject aan ondersteuning ontvangen. Dat betekent dat naast de betrokkenheid van de twaalf specialisten van het steunpunt - waaronder experts in radicaliseringsvraagstukken, therapeuten en een psychiater - ook de gemeente wordt betrokken.

In totaal gaat het dan om honderden familieleden die worden bereikt door een multicultureel team die de gezinnen vaak in de moederstaal kunnen begeleiden. Meer dan een kwart van de families is van Nederlandse afkomst. De uitgereisde kinderen zijn dan bekeerling. De overige families hebben een migrantenachtergrond.

Een van de grote gevolgen van het uitreizen van een kind naar Syrië of Irak is dat alle interesse naar het uitgereisde kind gaat en de andere kinderen te weinig aandacht krijgen. Het Familiesteunpunt helpt het gezin ook aandacht te blijven geven aan de kinderen die in Nederland verblijven. Een van de hoofddoelen van het steunpunt is namelijk, naast hulp in moeilijke tijden, ook het scheppen van veiligheid en het voorkomen van radicalisering van andere gezinsleden.

Tekst loopt door onder de animatie.

Vertrouwelijk

In principe vindt de begeleiding plaats in vertrouwen. Wat besproken wordt, blijft tussen gezin en begeleiders. Daar is wel in het kader van de veiligheid een uitzondering op. Potentiële veiligheidsrisico's zijn het uitreizen of terugkeren van een kind. Met de ouders wordt dan overlegd wie daarvan melding maakt bij de gemeente of de politie. Het gaat hier om krap tien meldingen per jaar.

Uit de vele rechtszaken die inmiddels zijn gevoerd, blijkt dat ouders maar ook broers of zusters er vaak voor kiezen de politie in te schakelen. Dat is een duivels dilemma. Liever je kind hier in Nederland als verdachte dan in Syrië vechtend in een chaotische, vuile oorlog met de dood als groot risico, is de afweging.

Cruciaal moment in de begeleiding is als het uitgereisde kind komt te overlijden. Dan komt het er op aan de achterblijvers te ondersteunen. "In de praktijk hebben we gezien dat dit een trigger kan zijn in het radicaliseringsproces van andere gezinsleden", legt een woordvoerster van het steunpunt uit. Zonder over harde cijfers te beschikken, lijkt het er momenteel op dat meer meldingen worden gedaan in verband met een mogelijke terugkeer dan voor uitreizen.

In vrijwel alle gevallen zal de terugkeerder de gevangenis in gaan in afwachting van een vervolging voor terroristische activiteiten. Het Openbaar Ministerie wil de Nederlanders die nu nog in het strijdgebied zitten zo snel mogelijk vervolgen zodat ze bij terugkeer direct aan hun straf kunnen beginnen. Dat betekent in de praktijk dat de processen worden gevoerd zonder dat de verdachten aanwezig zijn.

Lees ook: Hoe weet je of je kind radicaliseert?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden