Steun voor profclubs liep op tot 230 miljoen euro

Staatssteun | Veel gemeenten spekken een betaaldvoetbalclub. Valse concurrentie? Brussel zwijgt nog steeds.

Nederlandse gemeenten hebben de afgelopen vijf jaar voor maar liefst 230 miljoen euro gemeenschapsgeld gestoken in clubs in het betaald voetbal. Ze lopen daarmee grote financiële risico's, doordat de bedrijfsresultaten afhankelijk zijn van het sportieve succes. In minstens twee gevallen, bij FC Groningen en Roda JC, is volgens deskundigen sprake van ongeoorloofde overheidssteun.

Gemeenten sprongen bij met onder meer leningen (55 miljoen), garantstellingen (34 miljoen), grond- en vastgoedtransacties (81 miljoen), huurverlagingen en de aankoop van aandelen, blijkt uit onderzoek van Investico, platform voor onderzoeksjournalistiek.

Volgens Ben van Rompuy, onderzoeker op het gebied van sportrecht aan het Asser Instituut, nemen gemeenten het veelal niet zo nauw met de Europese regels voor staatssteun. Betaaldvoetbalclubs gelden als gewone commerciële ondernemingen, die niet zomaar financiële voordelen van de overheid mogen krijgen. "Het is schokkend om te zien dat veel gemeenten die ongeoorloofde steun toch geven. De sport zou er ook financieel gezonder van worden als er niet altijd een suikeroom is die de clubs komt redden."

Ook volgens jurist en staatssteunexpert Maarten Aalbers van de Universiteit Leiden lijkt er in veel gevallen sprake van ongeoorloofde overheidssteun. "Als een gemeente geld leent aan een voetbalclub, moet ze daarvoor dezelfde rente rekenen als een bank zou doen. In de praktijk lenen banken überhaupt geen geld meer aan voetbalclubs, omdat het risico te groot is. Gemeentelijke steun aan voetbalclubs is dus bijna altijd staatssteun."

Volgens Lars Westhoff, advocaat in het sportrecht, ziet de lokale politiek de essentie van het probleem vaak niet. "Ze gebruiken als argument dat de club rente betaalt over de lening of dat de lening kostenneutraal is. Vanuit deze redenering zou het de gemeente niks kosten. Waar het echter om gaat is of de club een financieel voordeel krijgt dat zij langs commerciële weg niet had kunnen krijgen. Een club krijgt bij een bank of derde partij vaak geen lening. Dan kunnen er onvoldoende zekerheden worden gegeven voor de geldlening omdat er geen daadwerkelijk vermogen is. Of omdat de KNVB-reglementen dit niet toestaan. Daarom klopt de club aan bij de gemeente. In die gevallen is een geldlening veelal niet marktconform." Er worden volgens hem vaak ingewikkelde constructies verzonnen zodat de hulp niet op overheidssteun lijkt.

In 2011 begon de Europese Commissie een onderzoek naar staatssteun aan vijf Nederlandse clubs. De grootste was PSV, die in 2011 de grond onder het stadion en het trainingscomplex voor 48 miljoen euro verkocht aan de gemeente Eindhoven - en dezelfde avond nog bekendmaakte dat voor 18 miljoen nieuwe spelers werden gecontracteerd. Na een tussenconclusie van de Commissie in 2013 dat hier waarschijnlijk sprake is van overheidssteun, bleef het stil. Het wachten is nog altijd op een definitief oordeel uit Brussel.

Volgens Maarten Aalbers zit Brussel met het dossier in haar maag. "Europa is al niet geliefd. Door ook nog het voetbal aan te vallen, maakt Europa zich helemaal impopulair. Bovendien: er zijn grotere problemen. Liever wil de Commissie zich richten op staatssteun via belastingdeals, zoals met Apple en Starbucks."

De Verdieping 6|7

Betaald voetbal, ja, door óns

Een overzicht van alle betalingen aan clubs: platform-investico.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden