Sterrenstof lag verspreid over astronomische afstanden

waterstof | Amerikaanse astronomen keken miljarden jaren terug in de tijd en zagen een uitgestrekte gaswolk.

Het 'sterrenstof' waar mens en aarde van zijn gemaakt, lijkt van onnoemelijk veel verder weg te komen dan gedacht. Ooit heeft ons sterrenstelsel, de Melkweg, waarschijnlijk een gaswolk om zich heen gehad die zich liefst tienduizenden lichtjaren uitstrekte. Die gaswolk met waterstof slonk langzaam maar zeker, condenseerde, en klonterde samen tot sterren als de zon.

Dat concluderen Amerikaanse astronomen vandaag in vakblad Science op basis van twee sterrenstelsels die erg lijken op de Melkweg. Ze staan zó ver weg dat we als het ware terug in de tijd kijken: het universum was nog maar een miljard jaar oud toen het licht er vertrok. Nu, meer dan twaalf miljard jaar later, valt het in de telescoop van de wetenschappers.

Om elk van de twee stelsels zien zij tot hun verbazing een gigantische wolk waterstofgas. Zo ook de Nederlandse Marcel Neeleman, de hoofdauteur van het team van de Santa Cruz universiteit in Californië.

Om de twee verre sterrenstelsels in de peiling te krijgen, maakte Neeleman gebruik van twee zogenoemde quasars: extreem felle hemelobjecten die zelfs aan de andere kant van het heelal nog zichtbaar zijn. In feite is een quasar een groot zwart gat waaromheen gas draait. De enorme energie die daarbij vrijkomt, ontsnapt in de vorm van licht, vertelt Neeleman. De waterstofwolken van de sterrenstelsels hingen tussen de aarde en de quasars in, als kleine stofdeeltjes in het licht van een spotlight in een theaterzaal.

Met dat enorm felle licht zag Neeleman weliswaar dat er iets enorms tussen de quasars en de aarde hing (de twee sterrenstelsels met wolk), maar het was nog een hele klus om in die oplichtende wolk het licht van het kleine, beginnende sterrenstelsel te ontdekken. Met de Alma-radiotelescoop in Chili kon hij dat kleine puntje in beeld brengen.

"Vooral interessant dat we deze moeilijk te traceren sterrenstelsels op zo'n afstand in beeld kunnen krijgen", reageert de niet bij het onderzoek betrokken astronoom Huub Rottgering van universiteit Leiden. "En het is inderdaad aannemelijk dat het Melkwegstelsel ook ooit zo'n enorme wolk waterstofgas om zich heen had, waar wij uiteindelijk uit ontstaan zijn."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden