STERRENKUNDE

Een 'Noorderlicht' van gammastraling beschijnt de Melkweg van bijna alle kanten. De straling ontstaat in het gebied net buiten het melkwegstelsel, maar wat de bron is, is nog niet duidelijk.

De ontdekking wordt vandaag in Colorado bekendgemaakt op een vergadering van de American astronomical society. De gammastralen zijn waargenomen met een enige jaren geleden gelanceerde Amerikaanse satelliet, het Compton gamma ray observatory. Doordat de straling zo zwak is, en uit een groot gebied aan de hemel komt, heeft het lang geduurd voor uit analyse van de waarnemingen bleek wat er aan de hand was.

Het ontstaan van gammastraling buiten de Melkweg is verrassend omdat dit een vorm van licht is die nog energierijker is dan röntgenstraling. Dat betekent dat bij het proces dat de gammastraling voortbrengt ook veel energie gemoeid moet zijn, maar de buitengewesten van de Melkweg zijn juist koud en leeg. Er is alleen een beetje gas, maar dat is nog ijler dan het gas dat zich tussen de sterren bevindt. En verder bevindt zich daar de beruchte 'donkere materie', materie die zich verraadt door zijn aantrekkingskracht op de sterren in de Melkweg, maar die zoals de naam al zegt, geen licht uitzendt.

De ontdekking van de gammastraling kan dus verdere verrassingen inluiden met betrekking tot dit buitengebied. Voorlopig spelen de sterrenkundigen met drie mogelijke verklaringen voor de straling. Het zou kunnen dat de gammastralen worden opgewekt door de geheimzinnige deeltjes waaruit de donkere materie bestaat. Bijvoorbeeld wanneer twee ervan met elkaar botsen of elkaar vernietigen.

Ook is het mogelijk dat neutronensterren ze uitzenden, koude, uitgedoofde sterren die snel roteren en daarbij zo'n sterk magnetisch veld door de ruimte zwiepen dat er in de lege ruimte spontaan positieve en negatieve deeltjes ontstaan, die elkaar weer vernietigen onder het ontstaan van gammastraling. In dat geval hebben er dus ooit veel verder weg sterren geschenen dan tot nu toe gedacht.

Een derde mogelijkheid is dat de gammastralen ontstaan uit minder energierijke lichtstralen, die allemaal een zet hebben gekregen van een heel snel bewegend materiedeeltje. Zulke deeltjes maken deel uit van de 'kosmische straling' de deeltjesstroom uit de ruimte die ook op aarde meetbaar is. Kosmische straling ontstaat wanneer een zware ster oud wordt en ontploft als een supernova. Misschien is de gammastraling dus het gevolg van een enorme deeltjesstroom uit de Melkweg, een echo uit de begintijd, toen er veel meer sterren ontstonden en er dus ook veel meer supernova's waren dan nu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden