Sterren kijken in een duister Salland

Groep vrijwilligers bouwt nieuwe publiekssterrenwacht met Europese subsidie

NIJVERDAL - Hij tovert wat langsdrijvende sterrennevels tevoorschijn, laat de zon testrondjes draaien en landt even op Mars. Vrijwilliger Jan Beuze oefent nog met het nieuwe digitale planetarium. Nederlands nieuwste publiekssterrenwacht opent morgen officieel de deuren in Nijverdal (gemeente Hellendoorn). Hoe kregen vijftien lokale amateurastronomen deze prijzige nieuwbouw voor elkaar met twee telescopen in een draaibare koepel? Tot maart was hun uitvalsbasis nog molen De Wippe in Hellendoorn.

"We vallen van het ene uiterste in het andere", stelt secretaris Cor Kolthof van Publiekssterrenwacht Hellendoorn. Hij zit bovenin de koepeltoren van het nieuwe Buitencentrum Sallandse Heuvelrug van Staatsbosbeheer. In 2002 richtten amateurastronomen een lokale publiekssterrenwacht op, zoals die er wel meer zijn. "Een gezellige groep", vertelt Kolthof. "Men dacht dat we vanuit de molen sterren bekeken. Maar we zaten met onze telescopen buiten, voor de molen."

Die herinnering is voor het plakboek. Het jaarlijkse evenement Nacht van de Nacht veranderde in 2009 alles. De amateurastronomen mochten van de IVN-natuurafdeling hun telescopen demonstreren op een duistere Sallandse Heuvelrug. Zo ontstond contact met Staatsbosbeheer en het Centrum voor Natuur- en milieueducatie Hellendoorn. Staatsbosbeheer zocht voor het vernieuwde bezoekerscentrum medegebruikers. De sterrenwachtstichting hapte toe.

Het clubje zette de tanden in een Europese subsidieaanvraag voor plattelandsvernieuwing, overleefde alle hobbels en kreeg in totaal 336.000 euro aan subsidies. "Al was de aanvraag soms erg cryptisch", zegt Kolthof die voor zijn pensionering ervaring opdeed met allerlei regelingen. "Gelukkig kregen we toestemming om niet Europees aan te besteden." Wel moeten ze van 'Europa' samenwerken met de milieuclubs. Het leidde tot arrangementen als 'van steen tot ster'.

Kolthof laat de koepel met een diameter van 6,5 meter ronddraaien. "Stil is-ie, hè", zegt hij. "Elders zou je je stem moeten verheffen." De grote publiekstelescoop valt op. "Daarmee ziet het publiek de kraters van de maan en de planeten. Wij laten graag zien dat astronomie niet puur iets is voor bèta's, maar dat iedereen kan zich verwonderen over het machtige universum."

Voor hobbyisten is een tweede, kleine telescoop aangebracht voor gedetailleerde waarnemingen. Een welkome stimulans voor de vrijwilligers van wie flink wat wordt verwacht. De Publiekssterrenwacht Hellendoorn moet professioneel opereren met vaste openingstijden en sterrengidsen. Hoewel de stichting al 45 leden telt, moeten de meesten bijgeschoold worden in astronomie, techniek en gastheerschap. Een reuzeklus.

Want 'De Wippe' met jaarlijks honderden gasten is toch wat anders dan dit. Staatsbosbeheer mikt op 140.000 bezoekers van het Buitencentrum. "Als 10 procent daarvan hier komt...", verzucht Kolthof.

Beuze ontdekt intussen nieuwe mogelijkheden met de realtime geprojecteerde sterrenbeelden die over het koepeldak glijden: "Kijk eens, de zon staat momenteel in Vissen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden