Sterk is goed in campagnes die weinig banen opleveren

Mirjam Sterk, ambassadeur voor de Aanpak Jeugdwerkloosheid, is te gast bij het UWV.Beeld ANP

Niet overleggen, maar dingen uitvoeren. Dat is het motto van het voormalig CDA-Kamerlid Mirjam Sterk, die als ambassadeur aanpak jeugdwerkloosheid vandaag alweer een jaar schittert in de media met door haar zelf uitgeroepen successen. Maar of er ook daadwerkelijk jongeren aan het werk komen? Trouw maakt de balans op.

Het kabinet wilde precies een jaar geleden laten zien dat ze de hoge jeugdwerkloosheid serieus neemt. Een ambassadeur moest het onderwerp extra gewicht en een gezicht geven. Sterk zat op dat moment zelf al een half jaar zonder baan, dus het aanbod kwam als geroepen. Nu reist ze stad en land af. Ze schudt handen en tekent convenanten.

Vorige week was ze nog te gast bij de marine in Den Helder. "Vijfhonderd extra jongeren voor vacatures bij Defensie", kopte het persbericht. Het betreft echter reguliere vacatures. De enige winst is dat defensie meer sollicitanten krijgt en dus meer keuze heeft. Er komt geen jongere extra door aan het werk.

Sterk vindt het zelf ook een lastige opdracht om de jeugdwerkloosheid te beteugelen. In november 2013 zat ze bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten aan tafel met de vraag of zij konden aangeven welke plannen wel werken en welke niet. Begin 2013 waren 135.000 jongeren van 15 tot 25 jaar werkloos, dat nam toe tot 148.000 in augustus vorig jaar en daarna weer af, om nu precies op het niveau van een jaar geleden te zitten.

Ondertussen opereerde Sterk in de media overtuigend als ze vertelde over 'haar offensief' om leerplekken te realiseren. Ze vertelde over de succesvolle Startersbeurs, waarmee werkloze jeugd op kosten van de gemeente werkervaring opdoet. Een initiatief van hoogleraar Ton Wilthagen, FNV Jong en CNV Jongeren, dat al op poten was gezet voordat de ambassadeur in beeld was.

Tienduizend jongeren aan een baan
Roemrucht of berucht werd de samenwerking met Randstad. Het uitzendbureau benaderde de oud-politica om samen in vijf weken tijd tienduizend jongeren aan een baan te helpen. Tienduizend?! "Ja, dat is zeer ambitieus", beaamde Sterk aan iedereen die het horen wilde. Maar het was hoog tijd om meters te maken.

Eerder had Hans de Boer als voorzitter van de Taskforce Jeugdwerkloosheid in drie jaar tijd ruim 44.000 ongeschoolde jongeren aan het werk geholpen. Zo gezien was tienduizend slechts een eerste stap. Op elke straathoek in de grote steden hingen billboards van Randstad met 'Jeugd op Zoek'. Wekelijks werd de media op de hoogte gehouden van de tussenstand.

"Al 2323 jongeren geholpen", luidde het persbericht na de eerste week. Tussenstand na twee weken: "4114 werkzoekenden hebben nu een baan". Sterk poseerde met jongeren en minister Lodewijk Asscher van sociale zaken en werkgelegenheid voor de Randstadbus die het land doortrok.

Met veel tamtam werd na vijf weken het eindtotaal gepresenteerd: 8281. Of dit extra banen waren bovenop de duizenden werkzoekenden die Randstad maandelijks aan een baan helpt, werd betwijfeld. Volgens sommige berekeningen werden er zelfs minder jongeren door Randstad aan het werk geholpen dan normaal. Wel kreeg het initiatief veel publiciteit, waar de ambassadeur maar al te blij mee was.

Als een makelaar
"Een ambassadeur kan ook niet veel meer doen dan faciliteren. Sterk kan alleen een soort makelaar zijn tussen werkgevers, scholen en werkzoekenden", zegt Fabian Dekker, arbeidssocioloog aan de Erasmus Universiteit. "Ik had voor de functie bedankt als ze mij hadden gevraagd, het kabinet gaat zo voorbij aan wat er echt mis is op de arbeidsmarkt."

Toch is hij positief over wat Sterk doet. "Haar team zet sterk in op netwerken, en dat is heel belangrijk, dus dat vind ik goed. Ze steunt het initiatief Link2Work waarbij buddy's ingezet worden, ook heel zinvol. Als een bekendheid zich met een probleem bemoeit, zie je dat de inzet ervoor in een stroomversnelling komt."

Haar voorganger, De Boer, is een stuk kritischer. Hij vindt dat Sterk zich te veel beperkt tot door het land reizen en met mensen praten. Janneke Plantenga, hoogleraar economie aan de Utrecht University School of Economics, noemt de aanstelling van Sterk 'beleidshomeopathie'. In haar ogen moet de ambassadeur de indruk wekken dat de overheid iets doet.

Deze overheid organiseert af en toe ook evenementen om de werkloosheid aan te pakken, zoals de gezinstop in november vorig jaar. Daar werd de ambitie uitgesproken om 10.000 leerbanen voor mbo'ers te realiseren. Sterk was er uiteraard bij. Een paar maanden later verkondigde ze het heugelijke nieuws dat er tienduizend leerbanen extra waren gekomen. Dat bleken weer andere leerbanen te zijn dan die van de gezinstop, en na wat speurwerk bleken er maar achthonderd leerbanen netto bij te zijn gekomen, want er waren er ook 9200 verdwenen.

Voor het presenteren van goed nieuws en het bijwonen van bijeenkomsten ontvangt Sterk 129 euro per uur, liet minister Asscher weten op Kamervragen van de PVV. Dat betekent dat de ambassadeur aanpak jeugdwerkloosheid met haar deeltijdbaan van 20 uur per week maandelijks ruim 10.000 euro verdient.

Banen creëren in crisistijd is moeilijk, zegt Sterk telkens, en daar heeft ze gelijk in. Het lukt haar wel bijzonder goed om zichzelf in de kijker te spelen. Voor Sterk lijkt de aanpak van de jeugdwerkloosheid geslaagd als ze zelf vaak genoeg met een nieuw plan van aanpak de media haalt. Ze is nu na één jaar ambassadeurschap al bekender dan na tien jaar Kamerlidmaatschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden