Sterk betrokken bij de kerk Noorse lutheranen vieren duizend jaar christendom

Van een medewerker OSLO - De lutherse staatskerk van Noorwegen gaat zondag een begin maken met de uitgebreide viering van het duizendjarig jubileum van de kerstening van het land.

Het zwaartepunt van de lange reeks feestelijkheden ligt in het officiële herdenkingsjaar 1995, maar zondag wordt in het historisch-nationale park Borre ten noorden van Oslo al een oecumenische open-luchtkerkdienst gehouden, om het tiende eeuwfeest te markeren. Hier worden naar schatting enkele duizenden bezoekers verwacht, waaronder bisschoppen van lutherse kerken uit heel de wereld. De serie jubileumactiviteiten duurt tot in 1997.

Noorse historici geven toe, dat de keuze voor 995 als het jaar waarin het christendom naar Noorwegen kwam betrekkelijk willekeurig is. Het exacte jaartal valt moeilijk aan te geven en het is meer dan waarschijnlijk dat de eerste missionarissen reeds geruime tijd daarvóór voet aan wal hebben gezet in Noorwegen.

Haakon de goede

Zo maakten de Noren rond het jaar 900 ook al kennis met het bestaan van de nieuwe godsdienst, op hun tochten naar de Britse eilanden. De geschiedenis vertelt dat koning Haakon de Goede (ca. 915-961), aan het Engelse hof van vorst Aethelstan opgevoed, in 933 na verdrijving van zijn halfbroer Erik een mislukte poging tot kerstening van zijn landgenoten ondernam. De christelijke kerken die hij liet bouwen werden namelijk onmiddellijk in brand gestoken.

In de tweede helft van de tiende eeuw liet koning Harald Blaatand (Blauwtand) in Jelling in Jutland een steen plaatsen met de runen-inscriptie: “Harald die heel Denemarken en Noorwegen voor zich won en die de Denen kerstende”. Dit gegeven, gevoegd bij informatie uit de oudgermaanse sagenverzameling - de Edda - van de IJslander Snorre Sturluson (1178-12417, hebben de Noorse organisatoren uiteindelijk doen kiezen voor 995 als jubileumjaar.

Anderen vinden dat nog steeds te vroeg: ook in Noorwegen was de kerstening een geleidelijk proces, waarbij gedurende lange tijd een hoop weerstand en oude heidense tradities moesten worden overwonnen. Zoals ook elders in die tijd speelde daarbij de macht van de diverse koningen een grote rol. De Noorse kerk wil echter herdenken en daarvoor is een tijdstip nodig.

De verhouding tussen kerk en staat vormt bij de herdenking een belangrijk thema. Aan de universiteit in Oslo loopt een onderzoek dat meer licht moet werpen op de overgangstijd tussen heiden- en christendom, met name op de totstandkoming van de wetgeving die de voorname plaats van kerk en religie hebben geregeld en die tot op de dag van vandaag haar invloed doet gelden in de Noorse samenleving.

Dat de lutherse kerk zich echter tegenwoordig niet meer ziet als uitvoerster van overheidsbeleid kwam onlangs sterk tot uitdrukking in de problemen rond het kerkasiel aan vluchtelingen uit Kosovo-Albanië. Tegen de wil van het ministerie van justitie stelden veel kerkelijke gemeenten hun gebouwen open als laatste toevluchtsoord voor deze kansloze asielzoekers.

Bij de Noorse lutherse kerk, net als in de Scandinavische buurlanden een staatsinstelling, staat ruim 90 procent van de bevolking als lid geregistreerd. In 1993 werd 83,8 procent van alle nieuwgeborenen ten doop gehouden in de staatskerk - het hoogste percentage sinds tien jaar. Het aantal bevestigingen (confirmaties) onder de 14-jarige kerkleden laat daarentegen een dalende tendens zien. Vorig jaar bedroeg dit 78,6 procent, tegen nog circa 90 procent aan het begin van de jaren '80. De afgelopen drie jaar werden de kerkdiensten in ruim 1300 gemeenten gemiddeld door zo'n honderd mensen bijgewoond.

Vooral dit laatste cijfer wijst op een sterkere betrokkenheid van de Noorse bevolking bij het kerkelijk leven dan in de 'mondaine' buurlanden Denemarken en Zweden, waar het aantal kerkgangers beduidend lager ligt. Voor Zweden geldt bovendien dat de rijksoverheid bezig is de banden tussen kerk en staat geheel te slaken. In Noorwegen ontbreken dit soort initiatieven.

Ondanks de als vanzelfsprekend ervaren markante aanwezigheid van de Noorse kerk in de maatschappij willen de organisatoren van de herdenking met nadruk een oecumenische herdenking op touw zetten.

“Met het christendom kwam er immers niet een bepaalde kerkelijke richting naar het land”, onderstreept bisschop Sigurd Osberg van het bisdom Tunsberg, waar zondag de festiviteitenserie wordt geopend. “De Noorse kerk heeft zoveel leden dat we geneigd zijn te vergeten, dat er in ons land ook andere kerkgemeenschappen zijn waarmee we moeten proberen de onderlinge afstand te overbruggen. Ik hoop dat het jubileum ons eraan herinnert, dat we verplicht zijn de interkerkelijke arbeid te versterken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden