Sterexplosie was hongerig zwart gat

Opgeslorpte ster | Het leek vorig jaar de grootste sterexplosie ooit. Maar het klopt niet en het record kan uit de boeken.

Het stond te boek als de grootste sterexplosie ooit. De zogeheten supernova die astronomen vorig jaar waarnamen, zond op zijn hoogtepunt net zo veel licht uit als alle miljarden sterren in de Melkweg samen. De onderzoekers moesten hun theorieën tot het uiterste oprekken om deze gebeurtenis te beschrijven.

Maar het record kan uit de boeken. Het was geen supernova - of een hypernova zoals deze overtreffende trap ervan heet. Een internationaal team van sterrenkundigen is het verschijnsel dat zich op een kleine vier miljard lichtjaren van de aarde voltrok, blijven volgen. Het was nog extremer, schrijven ze in het vakblad Nature Astronomy: een snel ronddraaiend zwart gat dat een passerende ster aan flarden trok en vervolgens opslorpte.

Uit die vervolgwaarnemingen bleek namelijk dat het geen heftige flits was die langzaam uitdoofde - wat past bij een explosie. Het verschijnsel leefde een paar keer op. Bovendien kwam het uit een groot, oud sterrenstelsel, dat zelden de bron van een supernova is. Sterrenkundigen verwachten zo'n explosie eerder in jonge dwergstelsels.

Maar ook een gewone absorptie door een zwart gat kon het niet zijn. Dat gaat heel snel en de heftige processen spelen zich af binnen de waarneemhorizon van het zwarte gat, waar geen licht meer uit kan ontsnappen. De opgeslorpte ster is ineens weg.

Tenzij het zwarte gat snel ronddraait. Dan kunnen sterrenkundigen een scenario bedenken waarbij een ster ter grootte van de zon te dicht in de buurt komt van het zwarte gat - formaat 100 miljoen zonnen. Die rotatie vertraagt het proces en dat maakt het denkbaar dat de passerende ster door de enorme zwaartekracht wordt uitgerekt tot een lang sliert spaghetti. Voordat flarden van de ster in het zwarte gat verdwijnen, worden ze enorm heet en lichten ze sterk op.

Hoewel ze nu een betere verklaring hebben, moeten de astronomen toegeven dat ze nog steeds niet honderd procent zeker zijn. Zo kunnen ze nu slechts, op grond van de grootte van het sterrenstelsel, schatten hoe zwaar het centrale zwarte gat is. Of die schatting klopt, moeten vervolgmetingen aangeven. Zodra de kruitdampen daar zijn opgetrokken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden