Boekrecensie

‘Stephen Florida’ is geen boek over sport, maar over een jongen. En die jongen blijft je bij

Gabe Habash.Beeld Nina Subin

Getergde antiheld Stephen Florida wil je liefst weg jagen, maar je gaat je ook aan hem hechten.

The mind is the limit is het motto van ‘Stephen Florida’, de in Amerika met lof overladen debuutroman van Gabe Habash over een jonge worstelaar. Arnold Schwarzenegger schijnt dat gezegd te hebben. Of hij dat deed in de hoedanigheid van actiefilmheld of gouverneur kon ik nergens achterhalen, maar ik voelde mij wel meteen een gewaarschuwd mens: is dit weer zo’n sportboek dat mij vertelt dat aanhouders winnen? Dat wilskracht een ‘spier is die je kunt trainen’? Ik was even bang dat het die kant op zou gaan, maar had snel in de gaten dat ik me vergiste.

Stephen Florida is een sportman met een missie. Hij wil kampioen worden. Iets preciezer: hij wil kampioen worden in de amateurdivisie voor scholieren en studenten, bij het worstelen in de gewichtsklasse 133 pond. Kortom, de kranten zal hij er niet mee halen, maar ambitie is raar spul en Stephen bijt zich vast in zijn doel alsof het zijn enige redding is. En dat is het misschien ook wel, want hij is wees, de eenzaamste student van de campus en verder heeft hij ook geen idee wat hij met zijn leven moet. Zijn worsteltalent levert hem een beurs op voor een middelmatig college ergens in Dakota - je wilt er nog niet dood gevonden worden - alwaar hij magere zesjes haalt. Hij is met andere woorden een van de vele jongeren in Amerika die aan de onderkant van het onderwijssysteem bungelen, die de boot hebben gemist en hun zelfrespect moeten ontlenen aan obsessief sporten.

Aftakelend hoofd

Het eerste deel van het boek verloopt nog volgens bekende patronen. Stephen laat zich kennen als een zelfverzekerde knul, tikje opgefokt en licht neurotisch, hij heeft een wat typische vriendschap met Linus (kampioen in de klasse tot 125 pond) en een al even typische relatie met Mary Beth. Als hij tijdens een wedstrijd een ernstige knieblessure oploopt gaat het mis met Stephen. De gescheurde kruisbanden betekenen maandenlang revalideren. Het kampioenschap komt in gevaar. 

Maar erger is de razendsnelle aftakeling in zijn hoofd. Hij jaagt iedereen tegen zich in het harnas en lijdt aan wanen. De gebeurtenissen zijn haast niet meer te volgen, en al snel begrijp je dat Stephen Florida niet alleen aan het doordraaien is, maar dat hij ook als verteller onbetrouwbaar is. Wat wil hij nou met die leraar die zijn vrouw vermoord zou hebben? Is hij echt van plan hem met een schaar te lijf te gaan? Waarom rijdt hij acht uur in een ‘geleende’ (tijdelijk gestolen) auto naar zijn ex-vriendin om haar meteen weer achter te laten? Waarom schenkt hij tweeduizend dollar aan een ‘tante’ die zich nimmer laat zien?

Een getergd dier

Ja, waarom doet zo’n jongen dat? Steeds vraag je je dit af, en zo ontwikkelt deze roman zich tot een angstaanjagend psychologisch portret. Tegelijk is de worsteling voelbaar van de schrijver met de vorm en de stijl van zijn boek. Krachtige zinnen wisselt hij af met passages waar de lezer zich doorheen werkt als door kreupelhout. Veel witregels, losstaande hersenspinsels, hortend en stotend lees je het allemaal. Maar ja, is dat ook niet precies hoe Florida denkt in zijn waanzin en isolement? “Gekte is als je niets hebt om je gedrag in te verpakken”, ineens is er dan weer zo’n rake observatie.

Stephen keert terug in de worstelring, met een half opgelapte knie die ieder moment als een lucifer kan knappen. Wat zei u ook alweer, gouverneur Schwarzenegger? The mind is the limit. En zo’n knie dan? Begrenst die dan niets? U had vast zo’n roestvrijstalen Terminatorgeest in gedachten, één die helder denkt en doelgericht zijn missies volbrengt. Maar wat als die geest door depressie en trauma gekneveld is? Zoals bij Stephen Florida, wiens geest een getergd dier is, als de woest kijkende lynx op het prachtige omslag van het boek.

Omslag ‘Stephen Florida’

Gabe Habash schreef een grillig, adembenemend portret van een vereenzaamde jongen die met zijn bezeten stem door je hoofd blijft tetteren, die je weg zou willen jagen, maar aan wie je je ook gaat hechten. Een nieuwe Holden Caulfield inderdaad - de vergelijking met Salingers beroemde personage uit ‘Catcher in the Rye’ is al vaker gemaakt.

Ik herhaal: ‘Stephen Florida’ is geen boek over sport, maar over een jongen, genaamd Stephen Florida. En die jongen blijft je bij.

Oordeel: een grillig portret van een eenzame jongen die je lang bijblijft.

Gabe Habash
Stephen Florida
Vert. Joris Vermeulen. Nieuw Amsterdam; 320 blz. € 22,99

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers. Meer recensies leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden