Stemmen over de erfenis van Hugo Chávez

Het Venezuela dat komende zondag naar de stembus gaat is tot op het bot verdeeld, onveilig en arm. De linkse revolutionairen lijken nu, voor het eerst sinds hun machtsgreep in 1999, de meerderheid in het parlement kwijt te raken.

Het is bij de komende parlementsverkiezingen niet simpelweg een keuze tussen regering en oppositie, tussen de ene of de andere partij. De Venezolanen kiezen tussen twee radicaal verschillende modellen. Het is een strijd tussen twee onverenigbare werelden. De oppositiepartijen, verenigd in de Tafel van Democratische Eenheid MUD, willen terug naar westerse parlementaire democratie, met partijen die naar links of naar rechts bijsturen met meer of minder staatsbemoeienis.

De revolutionairen willen nog altijd een totaal nieuwe maatschappij, op basis van gelijkheid en consensus, zonder economisch gewin en met staatscontrole. Dat lukt alleen als iedereen meedoet. Oppositie en verkiezingen verliezen passen daar niet in. Als de revolutie de Nationale Assemblee - een van de belangrijkste peilers van de macht - verliest, komt het complete project in gevaar.

De tegenstelling gaat terug tot 1999, toen de flamboyante linkse populist Hugo Chávez zijn topdown-revolutie begon. Of eigenlijk al naar de periode daarvoor. De armen, decennialang genegeerd door de oude, corrupte politieke elite, zouden met Chávez eindelijk de macht krijgen. Militairen kregen de leiding over de herdefiniëring van het land en over de nationalisering van grote delen van de economie, zoals de lucratieve oliesector. De miljardenopbrengst ging naar sociale programma's voor de armen.

Chávez zette alle criticasters weg als slippendrager 'van de oude politiek'. Zo joeg hij vakbonden, politieke partijen, werkgevers, de middenklasse, maar ook veel bondgenoten tegen zich in het harnas. Een kortstondige staatsgreep in 2002 verpestte de sfeer definitief. Sindsdien zijn stelselmatig alle instituties ondergeschikt gemaakt aan de revolutie. Grondwet, centrale bank, tribunalen, media, de Nationale Kiesraad en parlement lopen aan de leiband van de regering. Populaire oppositieleiders zijn opgepakt of uit hun functie gezet.

Venezolanen zijn of voor of tegen de revolutie. De rantsoenering van schaarse levensmiddelen, gierende inflatie en enorme criminaliteit spelen de partijen verder uit elkaar. De oppositie wijst naar de regering die verzuimde de olie-miljarden te investeren en nu een zinkend schip drijvende houdt met voedselrantsoenen, valutacontroles en repressie, zoals de moord op een oppositieleider vorige week. De revolutionairen wijzen naar de ondernemers, die een economische oorlog zouden voeren tegen de revolutie. Het revolutionaire project mag dan zieltogen, ze peinzen er niet over om de macht terug te geven aan de oude garde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden