Stemmen op een zandeiland, vlak naast het drijfzand

REPORTAGE | Een stembureau op een onbewoond eiland: stemmen op de Marker Wadden trekt bootladingen vol kiezers.

Op normale dagen vaart de Jan Smit, 'world famous ferry' heen en weer tussen Volendam en Marken, volgepakt met toeristen. Gisteren was voor een dag de vertrekhaven Lelystad. De bestemming: een opgespoten zandplaat, 9 kilometer verderop in het Markermeer. Op dit onbewoonde eiland stond het meest afgelegen stembureau van Nederland. De boot ernaar toe is alleen toegankelijk met een stempas.


Tweehonderd passagiers kunnen er op de Jan Smit. Ruim voor afvaart is de boot al vol, terwijl op de kade nog tientallen mensen staan te wachten - paspoort en stempas bij de hand. Over anderhalf uur is er weer een afvaart.


Bij het verlaten van de Bataviahaven klinkt een stem door de intercom. Hier spreekt, zegt hij, de projectleider van de Marker Wadden: de naam voor de eilandengroep die Boskalis namens Natuurmonumenten in de verte opspuit. Het moet er een paradijs voor vogels worden, terwijl het gebied nu een ondiepe zoetwaterplas is, omringd door oevers van asfalt en basaltblokken. Als de zandeilanden (1500 voetbalvelden) er eenmaal zijn, zullen plantjes en dieren volgen. De reuzenstern en plevier zijn al gesignaleerd.


Op deze vlakte een stembureau inrichten, was een publiciteitsstunt, geeft projectleider Roel Posthoorn toe. "Mensen moeten dit weerbarstige gebied gaan ontdekken als een prachtige plek, ervan gaan houden." De grote animo verrast hem. Er is in allerijl een extra boot opgetrommeld, maar die moet van Urk komen. Nog een ding: op het eiland zijn geen voorzieningen, dus de behoefte kan het best nog aan boord worden gedaan.


Marga en René Noijens zitten op het winderige buitendek van de Jan Smit. Ze komen uit Apeldoorn, hoorden op omroep Max over het stembureau en vonden het een unieke kans: een pleziertocht naar de stembus. Ze zijn vroeg van huis gegaan, op tijd voor de eerste boot.


Daar doemt het eiland op, reikhalzende blikken aan boord. De boot stroomt leeg. In het mulle zand van het nieuwste Nederland vermengen voetstappen van kiezers zich met de sporen van rupsvoertuigen. In de verte hapt en krabt een grijper onverstoorbaar in het zand. Een geel noodgebouwtje op een ponton is onmiskenbaar het stembureau, maar voor de zekerheid wijst een bordje de weg met een pijl. Daarachter het volgende bord: levensgevaarlijk drijfzand.


In groepjes mogen kiezers hun stem uitbrengen. Over de loopplank het ponton op, dan naar binnen. Twee stapels biljetten op tafel: halverwege de ochtend komt tweederde van de stempassen uit Lelystad en de rest van elders. In de rij vertellen mensen elkaar waar ze vandaan komen: Veenendaal, Enkhuizen, Joure. Ook de baggeraars van Boskalis konden onder werktijd stemmen.


Kiezers die het stemlokaal verlaten, zwermen uit over de zandvlakte. De stilte hier, zegt Marga Noijens, is ongekend. "Er is niets, alleen kabbelend water."


Aan het eind van de dijk staat Gerard Streng, vrijwilliger van Natuurmonumenten, gewapend met portofoon. Een opslagcontainer blokkeert het pad. "Verder mag je niet", zegt Streng. Dan snelt een vrouw met paniek in haar blik naar voren. Ze wijst op de container. Vragende ogen: mag ze héél even erachter? "Doe wat je moet doen", zegt Streng gemoedelijk. "Maar val niet in zee."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden