Stembusuitslag Zuid-Afrika: een rimpel in ANC-vijver

Bezorgd over het beschadigde imago van president Zuma bouwt ANC een nieuw ministerie voor propaganda

JOHANNESBURG - De Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC zal in de uitslag van de verkiezingen van deze week waarschijnlijk een bevestiging zien dat een nieuw 'ministerie voor propaganda' hard nodig is.

Een week geleden lekte uit dat het ANC van plan is een ministerie voor informatie in het leven te roepen. Dat kreeg in Zuid-Afrikaanse media direct de bijnaam 'propagandaministerie'. Het nieuwe departement zou volgens de Zuid-Afrikaanse krant Mail & Guardian onder leiding komen te staan van Mac Maharaj, de huidige woordvoerder van de omstreden president Jacob Zuma. Het ministerie zou worden gemodelleerd naar Zimbabwaans, Chinees en Russisch model. De belangrijkste taak van Maharaj: het oppoetsen van het beschadigde imago van president Zuma.

Zuma kwam het afgelopen jaar in opspraak nadat hij zijn privéhuis voor maar liefst 17 miljoen euro had laten verbouwen, en die verbouwing ten laste had laten komen van de Zuid-Afrikaanse belastingbetaler. Dit schandaal kwam bovenop de zevenhonderd corruptie-aanklachten die Zuma al achtervolgden voordat hij president van Zuid-Afrika werd. Die aanklachten werden vlak voor zijn verkiezing in 2009 echter plotseling ingetrokken.

Het lijdt weinig twijfel dat de impopulariteit van Zuma niet alleen een belangrijke verklaring is voor het al voorspelde lichte verlies van het ANC, maar ook voor de grote winst van oppositiepartij Democratic Alliance (DA).

Die partij bouwde haar campagne bijna geheel op rond de voortdurende aanvallen op de corruptie-affaires in het ANC. DA kon zo profiteren van de onvrede over Zuma, met name onder de middenklasse.

Die onvrede kunnen Zuma en het ANC nu misschien negeren, maar hoe lang nog? Over vijf jaar komen er miljoenen nieuwe kiezers aan, nu nog onder de achttien, die weinig historische binding voelen met het ANC.

Met 77 procent was de opkomst woensdag hoger dan verwacht. Maar slechts de helft van alle Zuid-Afrikanen is stemgerechtigd. De trouwste kiezers van de partij zijn ouderen, zij die de apartheid bewust hebben meegemaakt. En hun aantal daalt, met elke verkiezing.

Een ministerie van informatie dat de mooiere kanten van het ANC toont en corruptie verhult, lijkt de komende jaren dus inderdaad noodzaak voor Zuma en de zijnen.

Officieel ontkent het ANC nog dat de voorbereidingen voor zo'n nieuw ministerie in een vergevorderd stadium zijn. De partij wil wel bevestigen dat er intern over wordt gesproken.

Een comfortabele meerderheid, maar wat pijn in de flanken

Met 95 procent van de stembiljetten geteld, lijkt het ANC uit te komen op een meerderheid van 62 procent, een verlies van 3,5 procentpunt.

De Democratische Alliantie (DA) wint, met 22 procent van de stemmen, fors. De partij kreeg in 2009 17 procent van de stemmen.

De nieuwe linksradicale Economic Freedom Fighters (EFF), van de uit het ANC gezette Julius Malema, bemachtigt 6 procent van de stemmen. ANC-afsplitsing COPE, vijf jaar geleden nog goed voor 7 procent, verdwijnt bijna geheel.

Met de militante EFF aan de linkerzijde van het politieke spectrum en de Democratische Alliantie aan de rechterkant, krijgt het ANC het de komende jaren lastiger in het parlement. De partij zal voor het eerst op beide flanken worden aangevallen, en loopt het risico bekneld te raken in het politieke midden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden