’Stel dat de prijs in uw straat valt en u heeft geen lot...’

De Postcode Loterij exploiteert spijt om deelnemers te werven, zegt een vrouw uit Heusden. Want een niet-speler weet na afloop dat hij had kunnen winnen. Ze wil dat de rechter ingrijpt.

Het wordt een unieke rechtszaak, die van Helène de Gier uit Heusden tegen de Postcode Loterij. Maandag vraagt ze de rechter een oordeel over de werkwijze van deze loterij. Volgens sommigen werft de loterij deelnemers met emotionele chantage: ’...stel dat de prijs in uw straat valt en u heeft geen lot...’

Het is voor het eerst dat een persoon die eigenlijk wél een lot had – haar postcode – maar niet deelnam en dus geen prijs won, een loterij voor de rechter daagt.

Eind 2005 viel in De Giers straat de Postcode Kanjer. Acht gezinnen speelden mee met veertien loten. Zij konden 13,9 miljoen euro verdelen. De Gier zat daar niet bij. Daarna veranderde haar leven. Ze wil dat een rechter beoordeelt of de hinder die ze nadien ondervond onrechtmatig is.

De Nationale Postcode Loterij wil niet op de zaak ingaan. Zij volstaat met de constatering dat iemand die bewust niet meespeelt, ook niet kan winnen.

Maar de zaak draait niet om het mislopen van een prijs, zegt De Giers advocaat mr. Monique Enneking. „Mijn cliënte is niet jaloers of afgunstig op haar buren. Ze vraagt zich af of het rechtmatig is dat iedere Nederlander willens en wetens ongevraagd bij een loterij wordt betrokken. Want dat is wat hier gebeurt: de Postcode Loterij heeft haar betrokken bij een loterij waarvan ze geen deelnemer wilde zijn. Ze kreeg bedelbrieven van mensen die dachten dat ze miljonair was geworden. De hinder was dermate dat ze eronder leed, ze is er zelfs ziek van geweest. Enige hinder is een maatschappelijk geaccepteerd verschijnsel, maar dit is psychisch leed.”

De Gier en haar advocaat beroepen zich op een publicatie uit 2003 van twee Tilburgse wetenschappers, die de Postcode Loterij beschuldigden van exploitatie van spijtgevoel. Sociaal psycholoog Marcel Zeelenberg en econoom Rik Pieters ondervroegen deelnemers aan diverse loterijen. Uit hun studie bleek dat deelnemers aan de Postcodeloterij de angst voor spijt noemden als reden om loten te kopen en te blijven kopen. De Postcode Loterij is de enige loterij waarbij een niet-speler na afloop weet dat hij had kunnen winnen.

Harrie Verbon, hoogleraar openbare financiën in Tilburg, pleitte vorig jaar in een opiniestuk in de Volkskrant voor een verbod op de Postcode Loterij.

„Door iedere Nederlander persoonlijk als een potentiële verliezer aan te wijzen pleegt de loterij een vorm van chantage”, schreef hij. „Dat immorele karakter wordt vergroot door er geen twijfel over te laten bestaan dat je het zeker hoort als je een verliezer bent. Het verderfelijke is dat de procedure wordt goedgepraat onder het mom van het goede doel. Maar geld dat met chantage wordt verzameld, blijft besmet geld.”

Toch wordt het een klus voor Helène de Gier, denkt schadeclaim-expert Siewert Lindenbergh, hoogleraar privaatrecht in Rotterdam. „Het zal niet eenvoudig zijn aan te tonen dat er sprake is van onrechtmatige hinder. Om voor schadevergoeding in aanmerking te komen, moet een in de psychiatrie erkend ziektebeeld kunnen worden toegeschreven aan de handelwijze van de loterij. Dat zal niet meevallen.

En dan nog: een schadevergoeding in Nederland levert beslist geen jackpot op.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden