'Steiners citaten strafbaar'

Van de 245 citaten uit de geschriften van Rudolf Steiner, die een commissie in opdracht van de Antroposofische Vereniging heeft beoordeeld, zijn er volgens haar, naar de huidige maatstaven van de Nederlandse wetgeving, zestien strafbaar. De passages gaan over zwarten, Indianen, blanken, Aziaten en Joden.

De zestien gewraakte uitspraken van de grondlegger van de antroposofische beweging -vier meer dan de twaalf waarvan in een interimrapport twee jaar geleden melding werd gemaakt- zijn volgens de onderzoekscommissie onzorgvuldig, bezwaarlijk, zeer beledigend of ernstig discriminerend. Zij is daarnaast in Steiners werk nog 67 passages tegengekomen die in lichte mate als discriminerend kunnen worden ervaren. De commissie beveelt aan de teksten in de Gezamenlijke Werken van Steiner (1861-1925) van annotaties te voorzien.

De discussie over mogelijk racisme in Steiners werk is niet nieuw. Halverwege de jaren tachtig werd er al over gesproken en tien jaar later laaide het debat in alle hevigheid los. In 1996 ontstond er zelfs een intern relletje rond de toenmalige vice-voorzitter van de Antroposofische Vereniging, C. Wiechert. Deze wilde geen afstand nemen van Steiners gedachtegoed over de rassen, maar bevestigde het juist.

In datzelfde jaar besloot de Antroposofische Vereniging tot een onderzoek van Steiners werk, mede naar aanleiding van reacties van verontruste ouders. Het vermeende racisme bij Steiner zou ook doorwerken in het onderwijs op de antroposofische Vrije Scholen. Een van de ouders had een aardrijkskundeschrift met stereotyperingen over rassen (negers hebben dikke lippen) in de publiciteit gebracht. De Bond van Vrije Scholen schafte daarop het woord rassenkunde af en bewerkte de lesstof.

Na vier jaar studie komt de commissie, onder voorzitterschap van de jurist dr. Th. van Baarda, nu tot de eindconclusie dat er, ondanks de 83 min of meer discriminerende passages, in Steiners werk geen spake is van een rassenleer. Volgens de commissie was Steiner juist een fel tegenstander van racisme en nationalisme en verzette hij zich, na een aanvankelijke onderschatting, na 1900 ook tegen het antisemitisme.

Bij de presentatie van het eindrapport, afgelopen zaterdag, zei voorzitter R. Dunselman van de Antroposofische Vereniging dat het 'harde oordeel' van dit 'strenge' onderzoek nodig is om tot loutering en verbeteringen te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden