Steen, liniaal, voet, vogel

Duinker verwondert zich in nieuwe bundel in klare kindertaal

Als kleine kinderen leren praten komen de zelfstandige naamwoorden vaak het eerst. 'Bloem' zegt het kind, als het een bloem ziet, of 'vis' als het naar een aquarium kijkt, of 'neus' terwijl het het puntje van zijn neus aanraakt. De taal van een kind brengt de zichtbare wereld terug tot zijn essentie. Ingewikkelde zinsconstructies, verduidelijkende bijvoeglijk naamwoorden, ze zijn niet nodig in de communicatie met ouder, broer of zus.

Zo bekeken hebben ook de gedichten in Arjen Duinkers nieuwste bundel 'Catalogus' wel iets van kindertaal. Want die bestaan vrijwel uitsluitend uit zelfstandige naamwoorden, uit regels als: 'Steen liniaal voet vogel'. Het is zijn eerste bundel sinds zeven jaar geleden 'Buurtkinderen' verscheen. Duinker is wel 'dichter van de verwondering' genoemd. Vreemd is dat niet, als je alleen al het grote aantal vrolijke uitroeptekens in zijn werk ziet, en de kreten als 'Er groeit klimop tegen de muur! / Oooh! Zo groen!' Of 'De zon schijnt mooi' uit 'De zon en de wereld', waar hij in 2005 de VSB Poëzieprijs voor kreeg.

Duinkers verwondering is een direct ervaren van de werkelijkheid, zonder denken ertussen. Die onmiddellijkheid lijkt hij in 'Catalogus' tot het uiterste te hebben doorgevoerd. Door de woorden te presenteren zonder interpreterende blik, zonder sluier van gevoel. Maar ook weer niet willekeurig, want Duinker hanteert een strakke vorm: ieder gedicht telt twee strofes van zeven regels, en de woorden zijn zo gerangschikt dat de meeste regels zo'n zes à zeven lettergrepen tellen.

De wereld die eruit oprijst is met woorden als 'bloem', 'steen', 'wind', 'lip' meteen van Duinker. En hoezeer die ook de aandacht vestigen op zichzelf, er ontstaat toch wel degelijk iets als een verhaal. Zo kan 'Weggetje neus neus bloem' een beeld oproepen van een wandelaar in een geurig zomers bloemenveld. Terwijl deze vier woorden: 'Signaal schaduw voet voet', iets onbehaaglijks hebben. Een achtervolging? Een man, vrouw alleen in het donker?

Duinker associeert, allitereert - 'Wind water weggetje wolk' -, speelt met woordsoorten 'Vlieg vogel vlieg punt'. Plaatst de rondingen van de natuur naast de rechte lijn en het vierkantje. En van een reeksje als 'Cijfer cijfer driehoek neus' valt ook een tekeningetje te maken: door het cijfer 4 al tekenend in een neus veranderen.

'Catalogus' kun je lezen zoals je kijkt naar een abstract schilderij: langzaam, woorden, regels, gedichten op je in laten werken tot er als vanzelf betekenissen en beelden ontstaan. Evengoed kun je je laten meevoeren, door ritme, klank, de cadans van de taal.

Om aan het slot even op te schrikken van een dissonant als het achtervoegsel 'achtigheid' opduikt. Zo'n alledaags stukje woord is dan een vreemde eend tussen de klare taal.

Arjen Duinker: Catalogus Querido; 68 blz. euro 18,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden