Review

Steekspel deed Teneeter das om

Op de voorkant van het boek 'Teneeter 1976-2001' prijkt het affiche van 'Ifigeneia koningskind'. De voorstelling, waarin Euripides klassieker over een episode in de Trojaanse oorlog door de ogen van een kind wordt bekeken, was dan ook een van de hoogtepunten van het helaas opgeheven jeugdtheatergezelschap.

Nadat in 2001 het doek viel voor Teneeter bleef het lange tijd stil in het Nijmeegse huistheater Het Badhuis. Inmiddels is daar het nieuwe gezelschap 'Kwatta' gevestigd, maar de emoties rond het onverwachte einde van een succesvol gezelschap bleven sluimeren. Artistiek leider Rinus Knobel en zakelijk leidster Trees van Dijk wilden met hun verhaal niet naar buiten treden. Het boek, geschreven door journalist Alex de Vries spreekt echter voor zich.

Teneeter was een van de motoren achter de artistieke ontwikkeling van het jeugdtheater. In de jaren '70 maakte het onder de naam 'TeJAter TeNEEeter' realistische voorstellingen, waarin het thema macht en onmacht op kindermaat werd gesneden. In het forumstuk 'Het geheim van de waarheid' chanteert een vader zijn dochter en mochten kinderen uit het publiek haar rol een andere wending geven. Met bewerkingen als 'Ifigeneia Koningskind, 'Koning Odysseus' en 'Antigone' liet Teneeter zien hoe ontvankelijk een jong publiek is voor de grote emoties in het klassieke wereldrepertoire.

Zo vertelde 'Ifigeneia' het verhaal van koning Agamemnon's dochter. Haar tante Helena is er vandoor met een Trojaan en om de oorlogsvloot te laten uitvaren, moet hij zijn kind aan de Goden offeren. Het was een aangrijpend stuk over kindermishandeling en de vergaande loyaliteit van kinderen aan hun ouders.

Niet minder grensverleggend was het gezelschap in de samenwerking met gastregisseurs als Matthijs Rumke en Johan Doesburg en kunstenaars uit andere disciplines als componist Bernard van Beurden en schrijfster Imme Dros. Zij ontdekte via Teneer het jeugdtheater en schreef maar liefst vijf stukken voor het gezelschap, waaronder de abstract vormgegeven opera 'Repelsteel'.

Een enkele misser was er ook, zoals het inktzwarte 'Heuvels van toen' dat niet onverdeeld enthousiast werd ontvangen. Maar wie het spoor terug in de tijd volgt krijgt een kleurrijk beeld van een gezelschap dat ruim twintig jaar lang toonaangevend bleek te zijn. De affiches en foto's van huisfotograaf Bas Marien achterin het boek bieden in een oogopslag een helder beeld van het werk in de afgelopen decennia. De persoonlijke interviews, terugblikken en beschrijvingen van de ins en outs rond het maakproces van de voorstellingen, bieden een openhartige kijk in de keuken.

Het is prettig dat het niet alleen om successtories gaat, ook de nodige conflicten worden niet gemeden. Toch is het geen boek waarin insiders naar elkaars navel staren. 'Teneeter 1976-2001' is voor iedere theaterliefhebber een buitenkans om het jeugdtheater van binnenuit te leren kennen. Om met het citaat in het boek van regisseur Matthijs Rumke te spreken: ,,Het tragische van het verdwijnen van Teneeter is dat Rinus Knobel en Trees van Dijk nog niet klaar waren. Ze hadden nog veel te doen.' Zo zou Knobel zijn werk voortzetten als intendant van een stadstheater voor jong en oud in de Nijmeegse Limoskazerne, waarmee hij zijn tijd in feite vooruit was. Het negatieve advies van de Raad voor Cultuur, die Teneeter artistieke stilstand verweet, lijkt dan ook uit de lucht gegrepen. Als je het boek dichtslaat, bekruipt je een gevoel van zinloosheid over het bestuurlijke steekspel waarin de liefde voor theater kan sneuvelen. Waarom kunnen we Teneeter niet gewoon weer oprichten in de komende kunstenplanperiode?, zo vraag je je bijna naief af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden