Steeds meer meer arbeidsbeperkten aan het werk

Sociale werkplaats bij het bedrijf Dorel in Helmond waar werknemers met een lichamelijke beperking of geestelijke handicap kunnen werken. Beeld ANP XTRA

Over een paar jaar moeten 125.000 mensen met een beperking een baan hebben. Een tussenstand.

In managerstaal heet het een uitdaging: de afspraak uit het sociaal akkoord van 2013 dat het bedrijfsleven 100.000 mensen met een arbeidsbeperking aan een baan moet helpen. Dat moet in 2026 gelukt zijn en bedrijven zijn aardig op weg. Aanjager Aart van der Gaag schat dat de markt nu al op zo’n 45.000 banen zit.

“Dat is 13.000 boven de tussentijdse doelstelling”, zei hij gisteren op de veertigste verjaardag van Cedris, de vereniging voor sociale werkgelegenheid. Vanuit zijn positie bij werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB Nederland en LTO kon hij de achterban goed nieuws brengen.

Ondertussen lukt het de overheid niet zich aan de banenafspraak te houden. Ook zij moet als werkgever mensen met een handicap of zwakbegaafdheid in dienst nemen, 25.000 in totaal. De laatste jaren is de overheid flink gaan achterlopen. Maar onlangs de doelstelling voor overheid en bedrijfsleven samengevoegd: alle werkgevers samen moeten nu 125.000 banen organiseren voor arbeidsbeperkten.

Van der Gaag: “Het blijft ook voor de markt aanpoten hoor om het vuur brandend te houden.” Volgens hem veranderen de groepen waar de overheid subsidies aan geeft en regels voor opstelt voortdurend. “Dan zijn het de jongeren, dan weer ouderen en straks misschien weer statushouders.” Daarnaast is het volgens hem nog altijd maar 10 procent van de Nederlandse bedrijven die al die tienduizenden arbeidsbeperkten aanneemt. Dus: 90 procent doet dat niet.

Wat voor argumenten heeft de rest om níet iemand met een beperking aan te nemen?

“Och, ze hebben een hele trits aan vooroordelen. ‘Heel belangrijk allemaal, maar bij óns kan het niet’, klinkt het dan. In 2013 sprak ik alle ministeries hierover toe in Den Haag, in een zaal met honderden ambtenaren.

Bij de vraag of er op hun ministerie plek was voor arbeidsgehandicapten stak iedereen zijn hand op. Bij de vraag wie plaatsheeft op zijn eigen afdeling: niemand. Ze zeggen dan dat er bij hen alleen hoogwaardig werk te vinden is, dat er geen faciliteiten zijn om extra zorg te verlenen, dat ze diensten als catering en schoonmaak uitbesteden aan anderen. Allemaal geen goede redenen.

“Ondertussen hebben ze niet door dat werkgevers hun algemene ziekteverzuim zien dalen door mensen met een beperking in dienst te nemen. Als werknemer zónder beperking voel je je toch schuldig als iemand met een chronische ziekte bij de koffieautomaat op dinsdag bezorgd vraagt hoe het nu met je gaat, omdat je de dag ervoor alleen thuisbleef vanwege een kater van het weekend.

“Het zijn vooral bedrijfstakken als banken en het verzekeringswezen die doorhebben hoeveel talent er in die hele groep zit. En die dat talent vervolgens inhuren.”

Waarom doet de overheid dat niet dan?

“Daar is veel meer sprake van dwang. Ik heb altijd gezegd dat dat niet werkt. Het Rijk heeft per overheidssector berekend hoeveel die moet bijdragen. Dat voelt als een quotum. Managers gaan zich dan verzetten, de wil om mee te werken is er niet. En je kunt altijd wel een reden bedenken waarom iemand met een beperking niet in jouw organisatie zou passen.

“In het bedrijfsleven kozen we juist voor de solidaire aanpak. De last is over iedereen verdeeld. Degenen die er uit zichzelf brood in zien, duiken erin. Dat worden automatisch ambassadeurs die de rest aansteken. Daar investeer ik dus ook mijn tijd in.”

Toch zal de poel van gemotiveerde mensen ook voor het bedrijfsleven een keer op zijn. Terwijl de tussentijdse doelstellingen elk jaar weer veel hoger liggen dan het jaar ervoor op weg naar 2026.

“Hoe vaak ik die vraag niet heb gehad! Natuurlijk heb je in elke groep werkzoekenden een deel dat heel graag wil, en natuurlijk komen die ook het eerst aan werk. Toch is een groot deel van de mensen die nu aan de slag is via het banenplan daarvoor heel lang werkloos geweest, hoe gemotiveerd ook. Daarnaast is er constant nieuwe instroom in de groep. Mensen die ziek worden, maar bijvoorbeeld ook iedereen die van het praktijk- of speciaal onderwijs afkomt.”

Lees ook:

Overheid laat het bedrijfsleven banen creëren voor arbeidsbeperkten, want zelf lukt het niet. Voor arbeidsbeperkten moeten er 125.000 banen komen. Bij de overheid of bij bedrijven, dat maakt de staatssecretaris niet uit.

‘Waarom zou de overheid nog haar best doen om arbeidsbeperkten aan een baan te helpen?’ De overheid en het bedrijfsleven zouden 125.000 gehandicapten aan werk helpen. Nu het Rijk in gebreke blijft, laat staatssecretaris Van Ark het volgens een geïrriteerd VNO-NCW vooral aan de bedrijven. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden