Steeds meer en grotere kwallen in Zeeuwse wateren

Een blauwe oorkwal met in het midden de vier 'oren'. ( FOTO ANP)

Ieder voorjaar is er een explosie van oorkwallen. Maar het was een ’bizarre verrassing’ toen Peter van Bragt dit weekend in het Grevelingenmeer door een wolk van duizenden kwallen zwom. Hij is vrijwilliger bij de Anemoon. Een stichting die onderzoek doet naar ecologische veranderingen onder water nabij de kust. „Normaal kom je groepjes van vijf tegen. Nu waren het er honderden bij elkaar. Dat heb ik in de dertig jaar dat ik duik nog nooit gezien.”

Door de snel stijgende watertemperatuur en de grote concentraties plankton groeit het aantal kwallen sterk. De oorkwal is een van de meest voorkomende kwallensoorten in de Nederlandse kustwateren. De kwal ziet eruit als een dikke doorzichtige frisbee met vier ringen in het midden, ook wel oren genoemd. Behalve dat de dieren met velen zijn, groeien ze ook spectaculair. Afgelopen weekend waren ze al tussen de tien en vijftien centimeter in doorsnede. Ze kunnen uitgroeien tot meer dan vijftig centimeter.

Terwijl het opwarmen van de watertemperatuur zorgt voor de explosie aan oorkwallen, is het waarschijnlijk juist de strenge winter die voor de grote aantallen heeft gezorgd. Van Bragt: „Door de kou zijn veel dieren in het Grevelingenmeer doodgegaan. Een natuurlijke reactie is dan dat andere soorten explosief gaan groeien. Ze hebben dan ook meer ruimte. Het is een darwinistische reactie.”

De groei is volgens de duiker ook een correctie van de natuur. „Het was dit jaar een strenge winter na een lange periode van milde winters. Hierdoor konden soorten uit het zuiden de afgelopen jaren in Nederland overleven. Nu zijn die dood en kunnen onze eigen soorten, als de oorkwal, weer groeien.”

De grote hoeveelheid kwallen is opmerkelijk, maar het zorgt niet voor verbetering van de biodiversiteit. „Het Grevelingenmeer is ook een pathetisch stukje water, omdat het niet meer rechtstreeks in verbinding staat met de zee.” Daarnaast kan het zo zijn dat de oorkwallen straks zoveel plankton hebben gegeten, dat andere soorten minder voedsel hebben. „Dat is dan natuurlijk helemaal niet goed voor de diversiteit.”

Ondanks dat de kwallen met velen zijn, hoeven we ons geen zorgen maken over een steek van het dier. Doordat de oorkwal microscopisch kleine diertjes eet, zit er in de haartjes van de kwal zwak gif. „De meeste mensen zullen bij een steek dus weinig tot niets voelen. Dit in tegenstelling tot de blauwe haarkwal, die sterk gif heeft en waar je van een steek echt een naar brandnetelgevoel krijgt.”

Of er ook in ander wateren, bijvoorbeeld in de Noordzee, een sterke groei van oorkwallen is weet Stichting Anemoon niet. Van Bragt: „Ik heb net het weerbericht gekeken en voorlopig krijgen we ook nog geen oostenwind.”

Wanneer de wind van die kant gaat waaien weten we snel meer. „Dan kan het zijn dat enorme hoeveelheden oorkwallen op het strand aanspoelen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden