Steeds aanpassen aan de nieuwe markt

In de serie 'Ondernemen in crisistijd' vertellen ondernemers die veel exporteren over hun ervaringen met de economische crisis. Vandaag deel 3: de Nederlandsche Apparatenfabriek (Nedap) in Groenlo.

Weer gaat er een schuifdeur open en in een nieuwe ruimte zitten andere medewerkers van Nedap te knobbelen aan techniek. Hier ontwikkelen zij onder meer voersystemen voor varkensboeren: ieder varken krijgt een chip in het oor en als het dier zich bij de voerinstallatie meldt, krijgt hij de voor hem optimale hoeveelheid en samenstelling eten. Niet te veel, niet te weinig.

"Boeren besparen met deze techniek 20 procent op de kosten van het voer", zegt Nedap-directeur Ruben Wegman. "Wij verkopen dit over de hele wereld, onder meer in Noord- en Zuid-Amerika. Een grote vleesonderneming bouwt in China momenteel 60 stallen met ieder 2500 varkens. Wij leveren de voersystemen."

De ongeveer vijftig medewerkers in de agri-zaal vinden uit, ontwikkelen en organiseren de productie en de verkoop. Het is warm zomerweer buiten en ondanks de airco binnen, werken veel mensen in korte broek en de voeten koel in slippers. De groep werkt ook aan een systeem waarmee boeren tochtige koeien kunnen opsporen zodat kunstmatige inseminatie kan plaatsvinden. De koeien hebben een zender om hun poot en de machine pikt een tochtige koe eruit omdat die onrustig is en meer beweegt.

Het gaat goed met de Nederlandsche Apparatenfabriek (Nedap) in Groenlo. In de eerste maanden van dit jaar steeg de omzet 20 procent naar 83,7 miljoen en de winst 78 procent naar 6,6 miljoen euro.

Het geld wordt niet alleen verdiend met producten voor de agrarische markt. In andere ruimtes worden onder meer verkeerssystemen ontwikkeld, bijvoorbeeld paaltjes in winkelstraten die op afstand zijn te sturen en met een druk op de knop in de grond verdwijnen, of apparaten waarmee boeken in de bibliotheek kunnen worden geleend en ingeleverd. "Dit verkoopt erg goed", zegt Wegman aangekomen in de energie-zaal. Hij demonstreert de PowerRouter. Die kost rond 5500 euro en slaat door zonnepanelen opgewekte energie op in Li-ion-batterijen. De energie kan later als het nodig is worden gebruikt. "Dit apparaat gaat veel naar België, Duitsland, Amerika en bijvoorbeeld India."

"Maar ook wij merken dat het crisis is", zegt Wegman. "Op de Nederlandse markt bijvoorbeeld. In andere delen van de wereld gaat het nog goed." Ruim 60 procent van de omzet haalt het bedrijf uit het buitenland. De Nedap-directeur denkt dat voor vernieuwing altijd, ook in Europa, een markt is. "Wij groeien hard in de onder meer beveiliging en beheerssystemen voor de retail."

Voortdurend vernieuwen is de sleutel voor succes, meent Wegman. Maar aan het woord innovatie heeft hij een hekel. "Dat lijkt niet veel meer dan een etiket. Het is belangrijk om producten te ontwikkelen waar bedrijven en mensen praktisch iets mee kunnen, en die producten moet je ook voortdurend aanpassen aan nieuwe inzichten."

De opgaande lijn heeft Nedap nu een paar jaar te pakken, maar in 2009 zat het bedrijf in de problemen. De omzet liep terug en de winst verschrompelde tot krap een miljoen. Het was het jaar na het uitbreken van de kredietcrisis en Nedap ondervond hoe kwetsbaar de firma was, met name als toeleverancier, voor bijvoorbeeld wasmachinefabrikanten en de auto-industrie. Wegman: "De hemel kwam naar beneden in die periode. Er was sprake van een wereldwijde crisis. Zelfs de agrarische markt klapte in elkaar. Toen hebben wij het besluit genomen dat er echt iets moest veranderen. In de kosten snijden en de crisis uitzingen, zoals veel bedrijven doen, was niet voldoende."

Nedap stopte als toeleverancier en ging het ontwikkelen en maken van producten uitbreiden. Wegman: "Als toeleverancier moet je de goedkoopste en de beste zijn. En dan nog zeggen ze tegen je dat het volgend jaar 7 procent goedkoper moet en anders gaan ze naar India." Behalve in het zelf uitvinden en produceren van producten investeerde Nedap ook meer in marketing.

Nedap kon de bakens verzetten omdat het bedrijf goed bij kas zat. De onderneming is financieel altijd voorzichtig geweest, zegt Wegman. Door de reorganisatie in 2009 verloren 56 van de 650 werknemers hun baan. Tegelijk werden er mensen aangenomen voor productvernieuwing en voor marketing. Er wordt geproduceerd in een nieuwe eigen fabriek in Neede, tien kilometer van Groenlo. Daar werken ruim 200 mensen, ruim twintig vaste medewerkers en de rest wordt tijdelijk ingehuurd.

Voor de ontwikkeling van producten werft Nedap onder meer studenten van onder meer de Technische Universiteit Twente. Volgens Wegman moeten zij slim en creatief zijn, maar ook gevoel hebben voor ondernemen. Medewerkers weten: het gaat niet om het bedenken van iets leuks, maar om een product waarmee markten in beweging kunnen worden gebracht. Dat is niet voor iedereen weggelegd. De helft van de mensen die hier binnenkomen is binnen twee jaar weer weg. Het is snel duidelijk: ga je helpen of loop je in de weg."

Nederlandsche Apparatenfabriek is geen toeleverancier meer, maar ontwikkelt en verkoopt eigen producten

Van bakkeliet, via de stemmachine naar de chip
Nedap werd opgericht in 1929 en is van oorsprong een Amsterdams bedrijf. De onderneming werd groot met bakkeliet en maakte deurklinken, elektriciteitsschakelaars, telefoons en andere onderdelen waarvoor bakkeliet nodig was. Na de Tweede Wereldoorlog werd een nieuwe start gemaakt en de directie wilde de grond waarop de onderneming gevestigd zou worden in bezit hebben. Een makelaar wist nog een lapje te koop in Groenlo en zo belandde Nedap in 1947 in de Achterhoek.

Vervolgens werden producten gemaakt voor elektrische apparaten, zoals spoeltjes, isolatoren en schakelknoppen voor wasmachines. Het bedrijf ging ook zelf in de elektronica en er werden anti-diefstalchips voor bijvoorbeeld kleding aan winkels verkocht. Ook de stemmachine zat in de productenassortiment van de onderneming, maar de fraudebestendigheid van dit apparaat kwam ter discussie en Nedap heeft dit segment inmiddels opgedoekt. Sinds de kredietcrisis is Nedap geen toeleverancier meer maar zelf producent. Het bedrijf maakt nu onder meer systemen (met pasjes) voor de beveiliging van gebouwen, voersystemen voor boeren, elektronica waarmee thuiszorgmedewerkers kunnen registreren waar zij wanneer zijn en beheerinformatie voor winkels (hoe staat het met de voorraad?).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden