Steden: glaspaleizen en verloederde binnenstad

Van een onzer verslaggevers

Het opmerkelijkste aan deze uitspraak is misschien nog wel dat hij gisteren uit de mond kwam van Nederlands grootste makelaar van die verguisde glaspaleizen: drs. C. van Zadelhoff.

Van Zadelhoff kwam met een serie kritische kanttekeningen, terwijl hij op de wateren tussen Arnhem en Nijmegen dobberde. De luxe boot Mississippi Queen trotseerde gisteren de storm met aan boord een gezelschap van bestuurders, politici, zakenlui, economen en planologen. Zij hadden zich ingescheept voor een symposium over stedelijke knooppunten naar aanleiding van het verschijnen van enkele rapporten over de ontwikkeling van de 13 steden, die de regering heeft aangewezen als centrale knooppunten in de concurrentiestrijd tegen andere Europese steden.

Als je zulke steden ontwikkelt zorg dan dat je de belangrijkste activiteiten daar concentreert, aldus de supermakelaar. De versnippering van kantoren met allure in willekeurig welke gemeente, vond hij maar onzinnig. De krachtige pogingen van Haarlemmermeer om kantorenbouw binnen te halen, zijn een directe bedreiging voor het tot standkomen van de IJ-boulevard in Amsterdam, als dat project althans ooit van de grond komt. De overheid zou een stokje voor die versnippering moeten steken.

Te veel kantoren

Van Zadelhoff kwam met nog meer prikkelende opmerkingen. Er zijn echt teveel kantoren, oreerde de man die leiding geeft aan een makelaarsimperium dat het juist van de verkoop en verhuur van kantoorpanden moet hebben. En volgens Van Zadelhoff wordt die overvloed aan kantoren ook nog op de verkeerde plek gebouwd. "Als je de mensen die er werken vraagt waar ze liever zitten, in Amsterdam-Zuidoost of op het Rokin, dan kiest 90 procent voor het Rokin. Alleen de directeur die met zijn grote auto uit het Gooi komt misschien niet."

Van Zadelhoff miste dit aspect node in het tijdens de boottocht uitgebrachte rapport van de B & A groep (beleidsonderzoek en advies). In de praktijk van de kantorenmakelaardij komt volgens Van Zadelhoff steeds meer naar voren dat de gezelligheid ontbreekt. Aan de rand van de stad horen bedrijven met gemengde functies, bijvoorbeeld in de distributiesfeer. Typische kantoren passen in het centrum.

Anders dan wellicht de directeur uit het Gooi geeft zijn secretaresse voorrang aan gezelligheid: een goed sociaal klimaat waarin werken gemengd is met wonen, een restaurantje en winkelen. Dan is het wel een vereiste dat er actie komt tegen de verloedering. Van Zadelhoff pleitte voor overheidsdwang om goed onderhoud van kantoren af te dwingen. Dat geldt overigens niet alleen voor de binnenstad maar ook voor industrieterreinen. "De troep die je op industrieterreinen aantreft! Toch zijn die gronden vaak door de overheid uitgegeven. Er zou een onderhoudsverplichting in de koop- en huurcontracten moeten worden opgenomen."

Verder vindt Van Zadelhoff dat de eigenaren van grond die een hoogwaardige bestemming krijgt, best kunnen bijdragen in de kosten van infrastructuur (wegen, leidingen). De waardevermeerdering die hun terreinen door die bestemming ondergaan, rechtvaardigt dat. Dat de grondprijzen hierdoor worden opgejaagd, ziet hij niet als een bezwaar. Die zijn in vergelijking met het buitenland toch al erg laag.

Een van de rapporten die aan boord werden gepresenteerd, is 'Stedelijke Knooppunten in Perspectief'. Het is gemaakt door Buck Consultants international, in opdracht van het Stedelijke knooppunt Arnhem-Nijmegen (KAN). Prof. dr. E. Wever, directeur van dit bureau trok uit de studie onder meer de conclusie dat vrijwel alle knooppunten meer van hetzelfde leveren. Ze streven naar kantoorlocaties en willen die bij voorkeur vestigen op stationslocaties. Hij constateerde nogal wat onduidelijkheden in het overheidsbeleid. Waarom krijgen alle knooppunten voorrang bij investeringen in de verkeersinfrastructuur boven bijvoorbeeld de Zeeuwse haventerreinen? Is dat vanuit nationale optiek verdedigbaar? En dat alle knooppunten zich zo in kantoorlocaties vastbijten roept ook vragen op. De ontwikkeling van industrieterreinen zou in bepaalde gevallen voorkeur verdienen. Maar dat scoort blijkbaar minder dan glanzende kantoorpaleizen.

Prof. dr. A. van der Zwan, voorzitter van de werkgroep Nederland distributieland, zag in de kantorenrage 'gemakzucht'. Hij waarschuwde voor leegstand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden