Roofkunst

Stedelijk Museum voor de rechter om schilderij Kandinsky

Het schilderij ‘Bild Mit Hausern’, waarvoor het Stedelijk Museum voor de rechter wordt gedaagd Beeld Stedelijk Museum

De erven van de Joodse familie Lewenstein dagvaarden Amsterdam en het Stedelijk Museum. Volgens de familie is het schilderij Bild mit Häusern van Wassily Kandinsky roofkunst - en ze willen het terug. 

De erven leggen zich niet neer bij de uitspraak van de Restitutiecommissie, die zich bezighoudt met roofkunst uit de Tweede Wereldoorlog, dat het Stedelijk Museum Amsterdam het schilderij mag houden. 

De erven hebben zowel het museum gedagvaard als de gemeente Amsterdam, eigenaar van de collectie  van het Stedelijk. Volgens hun advocaat Gert-Jan van den Bergh kan het vonnis wel een jaar op zich laten wachten. “Als de rechtbank het met ons eens is dat de Restitutiecommissie haar werk niet goed heeft gedaan, kan de conclusie zijn dat het schilderij alsnog moet worden teruggegeven”, aldus de raadsman. Een andere optie is dat de rechtbank besluit dat de commissie de kwestie opnieuw moet onderzoeken.

Onacceptabel 

Het besluit om de claim van de familie af te wijzen, heeft  internationaal veel (kritische) reacties losgemaakt. Ook na jaren onderzoek bleef het onduidelijk voor de commissie of de familie het schilderij vrijwillig liet veilen, vanwege geldnood, of onvrijwillig, vanwege de oorlogssituatie. De commissie besloot daarom het belang van het Stedelijk Museum af te wegen tegen het belang van de erfgenamen. Met als uitkomst dat de Kandinsky in het museum mag blijven, omdat het zo’n belangrijk werk is in de collectie. 

Deze redenering is ‘onacceptabel’ voor de erven, zegt Van den Bergh. “Als een museum aannemelijk kan maken dat een schilderij van groot belang is in de collectie, kan dat de doorslag geven, ook als het om naziroofkunst gaat.” De uitspraak van de commissie is volgens hen ook in strijd met de ‘Washington Principles’. Volgens dat beleid moeten voor roofkunstkwesties ‘eerlijke en rechtvaardige’ oplossingen worden gevonden. Daarvan is ook volgens sommige deskundigen in deze kwestie geen sprake. Voorzitter Fred Hammerstein van de Restitutiecommissie bestreed eerder in Trouw deze kritiek. Hij kreeg steun van onder meer roofkunstspecialist Roelof van Holthe tot Echten, die eerder in de Goudstikker-zaak de erven bijstond. Als er na diepgravend onderzoek geen duidelijk aanknopingspunt is, kan het museumbelang worden meegewogen, meent hij. 

De rechtbank in Amsterdam buigt zich op 16 januari voor het eerst over de dagvaarding. 

Lees ook: 

Is de internationale kritiek op hoe Nederland omgaat met roofkunst terecht?

Twintig jaar geleden spraken 44 landen af dat Joodse families een eerlijke en billijke kans moesten hebben om in de oorlog geroofde kunst terug te krijgen. Nederland liep altijd voorop, maar krijgt nu kritiek, naar aanleiding van de Kandinsky-zaak.

In 42 Nederlandse musea hangt mogelijk van Joden geroofde kunst

Na jaren onderzoek is duidelijk welke kunstvoorwerpen waarschijnlijk voor en tijdens de oorlog van Joden zijn gestolen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden