'Startbrief voor discussie'/Emancipatienota Melkert biedt geen heldere koersbepaling

DEN HAAG - Hoewel minister Melkert de presentatie van zijn nieuwe emancipatiebeleid al een paar keer heeft verschoven, is zijn vorige week verschenen nota toch nog een grote haastklus geweest. Er was zelfs geen tijd meer om de fundamentele kritiek van andere departementen te verwerken, voordat het stuk naar de ministerraad moest. De 'strategie 2000', die Melkert ooit had beloofd, is teruggebracht tot een bestandsopname en een kortlopend werkprogramma 'emancipatie'.

De nieuwe nota moet de opvolger zijn van het beleidsprogramma emancipatie van het vorige kabinet, dat eind dit jaar afloopt. Het belang van een nieuwe kabinetsvisie op emancipatie is niet alleen de vraag voor wie en voor welke activiteiten in de vrouwenbeweging er overheidssubsidie beschikbaar komt. Het gaat vooral over de doelen en de visie waaraan het overheidsbeleid op het gebied van emancipatie, getoetst kan worden.

In de nieuwe nota 'emancipatie in uitvoering, koersbepaling voor de korte termijn' stelt de minister - in grote lijnen - doelgroepen centraal, zoals allochtone en arme vrouwen, voor wie de toegang tot de arbeidsmarkt makkelijker moet worden. Daarnaast zal een aantal commissies zich buigen over seksueel geweld en de 'dagindeling van de samenleving'. Ook moeten de sociale partners en de vakdepartementen meer betrokken worden bij emancipatie-activiteiten.

Maar of die ministeries Melkerts plannen serieus zullen nemen, mag betwijfeld worden. De departementen kregen het concept pas onder ogen, toen het al verstuurd was naar de ministerraad en er dus alleen nog maar punten en komma's konden worden toegevoegd.

In hun ogen maakt de nota het begrip 'koersbepaling' niet waar, want “een koersbepaling vereist een samenhangend betoog met positiebepaling, analyses, doelstellingen, middelen en tijdpaden, en dat ontbreekt.” Deze kritiek staat in de reactie aan Melkert van de zogenaamde interdepartementale coördinatiecommissie emancipatie (Ice), waarin alle departementen zijn vertegenwoordigd.

De commissie mist in de nota van Melkert niet alleen visie, maar ook de concrete uitwerking van de in het regeerakkoord beloofde geïntegreerde aanpak van werkgelegenheid en zorg, sociale zekerheid en fiscale wetgeving, zo schrijft zij. Hoewel Melkert het afgelopen jaar steeds zei, dat hij met zijn emancipatienota 'wachtte op Peking', blijft volgens de commissie onduidelijk, wat Melkert wil doen als follow-up op de wereldvrouwenconferentie.

Omdat de tijd drong, en “commentaar van fundamentele en principiële aard” niet meer mogelijk was, vond de commissie, dat Melkert dan maar duidelijker tot uitdrukking moest brengen, dat zijn nota niet pretenderde het emancipatiebeleid na 1995 'geheel vast te leggen.'

Overigens sloot een andere adviescommissie van de regering, de commissie 'sociaal en cultureel beleid' onder leiding van Rein Zunderdorp, zich meteen aan bij de kritiek van de Ice en stelde voor, de nieuwe emancipatienota niet meer dan een 'startbrief voor discussie' te noemen.

Ook Greetje Den Ouden-Dekkers, voorzitter van de Emancipatieraad, mist een heldere visie in Melkers' nota. Voor haar is emancipatie meer dan deelname aan de arbeidsmarkt, “meer dan een inhaalslag en een herverdelingsprobleem.” Zij wil dat het kabinet zoekt naar wegen om de dominantie van mannelijke boven vrouwelijke eigenschappen in de samenleving aan te pakken, en dat het kabinet daar ook een visie over geeft. “Nu is bijvoorbeeld de combinatie van arbeid en zorg nog steeds een vrouwenvraagstuk”, aldus Den Ouden.

Zij vindt het tot de kerntaken van de overheid behoren, om wetgeving erop na te kijken of vrouwelijke eigenschappen als 'zorg' wettelijk wel gelijk behandeld worden aan mannelijke eigenschappen als 'betaald werk'.

Den Ouden vraagt zich ook af, wat de Nederlandse regering doet met de uitkomsten van Peking. “Andere landen zijn al druk bezig internationale vervolgconferenties te organiseren. Ik ben alleen al deze maand uitgenodigd in Finland en Oostenrijk, waar regeringen op deelonderwerpen verder willen gaan. En wat gebeurt er in Nederland?”

Ook Alide Roerink van het Vrouwenberaad ontwikkelingssamenwerking, dat een centrale rol speelde bij de voorbereidingen op Peking, mist de internationale dimensie in Melkerts' nota. “Een van de verplichtingen, die de minister in Peking heeft ondertekend, is dat maatschappelijke organisaties invloed moeten krijgen op het emancipatiebeleid. Maar we horen niets: we zijn nòch betrokken bij de nieuwe nota, nòch weten we waar de besluiten vallen over de uitvoering van 'Peking'.”

In haar analyse van het emancipatiebeleid in de begroting '96 stelde vrouwenlobbybureau Arachne afgelopen september, dat er “op verschillende departementen interessante initiatieven worden genomen, maar dat het aan regie ontbreekt.”

Het was Arachne opgevallen, dat het gebrek aan goede voorbeelden en een heldere kabinetsvisie op emancipatie, ook heeft geleid tot minder enthousiasme voor emancipatie bij lagere overheden. Het is de vraag of de nu voorliggende kabinetsnota nieuwe inspiratie kan bieden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden