Start-ups kunnen voor duurzame doorbraak zorgen

Ruud Koornstra, een van de schrijvers van het boek Slim en Groen.Beeld TR BEELD

De klimaataanpak faalt, aldus een nieuw boek. Volgens de auteurs is geld nodig voor nieuwe technieken.

Het Nederlandse klimaatbeleid moet volledig op de schop, vinden oud-staatssecretaris van financiën Willem Vermeend (PvdA) en de groene ondernemer Ruud Koornstra. Het staat in hun vandaag verschenen bundel 'Slim en groen'. Gebeurt dat niet, dan geloven ze niet dat Nederland internationale klimaatafspraken kan halen.

Oproep aan Zalm

Hun oproep aan informateur Gerrit Zalm: een nieuw kabinet moet het helemaal anders doen. Het is de zóveelste groene oproep aan Den Haag, nu partijen het aan de formatietafel eens moeten worden over klimaatmaatregelen.

Toch is het wel een fris geluid van econoom Vermeend en zakenman Koornstra, tijdens de Klimaattop 2016 uitgeroepen tot 'nationale energiecommissaris'. Ze zeggen: vanuit de politiek moet vooral meer geld vrijkomen voor start-ups en nieuwe schone technieken. Dit zou het klimaat kunnen redden.

Kritiek op het boek

Slim en Groen ligt koud in de boekhandels, maar er klinkt ook al kritiek. "Een nieuw kabinet moet zeker geen start-ups stimuleren", reageert hoogleraar duurzaamheid Jan Rotmans, verbonden aan de Erasmus Universiteit. Dat gebeurt al meer dan genoeg, vindt hij. "Het is flauwekul om massaal nieuwe bedrijfjes op te richten. Ze leveren vaak weinig op."

Vermeend en Koornstra geloven wel in de kansen. Zij zien juist niks in hogere belastingen op vervuilende activiteiten, zoals autorijden. En extra steun voor de productie van schone energie, opgebracht via maatschappelijke heffingen, willen ze ook al niet. Want extra groene belastingen zouden weinig helpen en betalende burgers mogelijk boos maken.

Tekst loopt door onder foto

Willem Vermeend, een van de schrijvers van het boek Slim en Groen.Beeld TR BEELD

Geld verschuiven

Hippe vernieuwende bedrijven, de start-ups, kunnen verrassende, soms revolutionaire ontdekkingen doen. Kijk maar eens hoe snel internetondernemingen, zoals Uber en Airbnb, sectoren veranderd hebben. Zoiets is ook in de energiewereld denkbaar. Via doorbraken met energieopslag of nieuwe schone brandstoffen. Gekker nog: met technieken die nu nog niet eens bedacht zijn. "Er hoeven geen nieuwe miljoenen bij", zegt Koornstra. "De overheid kan uitgaven simpelweg verschuiven."

Als Nederland binnen Europa voorop gaat lopen, pakt dit volgens de auteurs goed uit voor de economie. Prins Constantijn, net als Willem Vermeend een landelijk ambassadeur voor 'start-ups', schaart zich achter dat idee. Hij gelooft ook in 'disruptieve' innovaties. Dat zijn uitvindingen die zo snel groeien dat ze plotsklaps de wereld veranderen.

Liever Shell dan start-up

Hoogleraar Rotmans, zelf ook pleitbezorger van een snelle omslag naar een duurzame economie, ziet veel meer in het veranderen van bestaande, grote bedrijven. Als daar het roer omgaat, kan de economie schoner worden. "Ik heb liever dat Shell meer inzet op schone energie, dan dat er 10.000 nieuwe start-ups bijkomen."

Uit een studie van milieu- en onderzoeksorganisatie CDP bleek deze week dat 53 procent van alle broeikasgassen vrijkomen uit brandstoffen die slechts honderd bedrijven verkopen, aan huishoudens, wegverkeer en fabrieken. Goed om in kaart te hebben, zegt Rotmans. Maar die honderd bedrijven veranderen niet zomaar. "Transitie is complex." Wat wel kan helpen, denkt Rotmans, is het koppelen van jonge ondernemers met creatieve plannen aan een groot bedrijf, om daar verandering in gang te zetten.

De kreet van Koornstra en Vermeend dat Nederland 'wereldkampioen' kan worden met groene energie vindt hij ongeloofwaardig. "De realiteit is helaas dat we internationaal onderaan bungelen met duurzaamheid. Ik zou al heel blij zijn als we over vijf jaar aanhaken bij de middenmoot."

Lees ook: De sleutel tot een schonere wereld ligt bij 100 bedrijven

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden