Stappen & happen

In Zuid-Limburg ga je niet op stap met je broodtrommel. Wie deze culinaire wandeling rond Vijlen doet, krijgt onderweg van alles voorgeschoteld.

Vijlen - op circa 200 meter boven NAP - noemt zich 'het enige bergdorpje van Nederland'. Een beetje overdreven is dat wel, want het glooiende gebied rondom het plaatsje in het zuidoostelijke puntje van Limburg is overduidelijk een heuvellandschap.

Maar wat dondert het. 'The Dutch Mountains' zijn onmiskenbaar een hoogtepunt als het om wandelen gaat. En zeker in deze tijd van het jaar, wanneer de noordelijke provincies naar onze smaak wat al te open zijn voor een troostrijke tocht. Bovendien telt het Limburgse relatief veel horecagelegenheden met doorgaans royale openingstijden om bij te tanken van het stijgen en dalen.

De 11 kilometer tellende culinaire wandeling rondom Vijlen waarbij voor 12 euro 50 vier proeverijen-pitstops zijn inbegrepen, lijkt een prima plan. We beginnen bij hotel-restaurant Vijlerhof, waar eigenaar Ingo Bulles - een van de vier Vijlense horeca-ondernemers die de route initieerden - de onvermijdelijke Limburgse vlaai met koffie serveert. Het etablissement is in kerstsferen gestoken. Mocht er komende winter sneeuw vallen, dan schijnt Vijlen dankzij zijn hoge ligging de primeur te hebben. Bovendien blijft het er extra lang wit.

Direct naast het feeëriek verlichte hotel begint de door de Limburgse wandelexpert Jo Knubben uitgezette route. We verlaten het 1500 inwoners tellende kerkdorp heuvelafwaarts via een typisch Zuid-Limburgse grubbe; een in het krijtsteen uitgesleten holle weg met steile wanden die wandelaars tijdens minder goede weersomstandigheden de nodige beschutting biedt. Na nog geen tien minuten over de grubbe te hebben gestevend, zijn we al op drie kruisbeelden gestuit. En ook de boven alles uittorende Vijlense St. Martinuskerk lijkt met uitgebreid gebeier rond het middaguur te willen onderstrepen dat we in het Roomse Zuiden zijn.

Om het Limburgse plaatje compleet te maken, trakteert buurtschap Melleschet op verscheidene witte vakwerkhuizen. Daarna voert de route via een weiland naar het Vijlenerbos. Stappend tussen de schaapjes krijgen we al lichtelijk een Heidi-gevoel. En eenmaal op het bosplateau beland, wordt dat alleen maar groter. Vanaf daar is het uitzicht op Vijlen - zoals de beschrijving belooft - inderdaad schitterend. Met een toefje sneeuw zou het helemaal perfect zijn.

Een beetje kerststemming kan wel worden ontleend aan de mistletoe die we her en der in loofbomen zien hangen. De bolle maretak, in heidense culturen een vruchtbaarheidssymbool, wordt volgens oud victoriaans gebruik met Kerstmis aan het plafond gehangen om elkaar eronder te kunnen kussen. De traditie wint de laatste jaren ook in Nederland terrein, maar zelf zo'n tak meenemen zit er niet in. De parasitaire plant die voornamelijk in Limburg voorkomt is beschermd. De eveneens beschermde hazelmuis, die hier domicilie houdt, is bezig aan zijn winterslaap. Dus die zullen we niet zien.

Voor de tweede horecahalte op de route schuiven we aan in boscafé 't Hijgend hert, waar ze niet aan een winterretraite doen. Hank van der Vleuten, de Brabantse eigenaar van 'de enige berghut van Nederland', heeft alle dagen van het jaar de deuren openstaan op de prettige plek aan een onverhard pad met uitzicht op een klein valleitje. Sinds Van der Vleuten er in 1999 zijn succesvolle etablissement op 260 meter boven NAP begon, hield hij bij hoe vaak er sneeuw viel. Vorige winter bleef die uit, maar alle andere jaren vestigde hij volgens eigen zeggen een Nederlands record met telkens minimaal dertig witte dagen. Wanneer het bingo is, kunnen gasten er gratis gebruik maken van de vuurrode sleetjes, en bij voldoende vorst eveneens van het schaatsbaantje.

De calorieën van de twee lekkere sneeën kletzenbrood met Limburgse stinkkaas die 't Hijgend hert ons voorzette, kunnen we goed gebruiken. Hoewel we de benaming bergen wat 'over the top' vinden, is het toch behoorlijk stijgen en dalen in dit stukje Limburgs landschap dat al 5000 jaar geleden werd bevolkt. Verschillende prehistorische grafheuvels zijn daarvan de stille getuigen, staat op een informatiebord van Natuurmonumenten. We ontdekken er geen en ook de naar verluidt bijzondere flora moeten we missen vanwege de tijd van het jaar. Maar zonder die afleiding is het misschien wel extra genieten van de opvallende geluidloosheid in het bos. Wie zei er ook alweer dat het in Nederland nergens meer stil is?

Mijn wandelpartner houdt van stevig doorstappen en heeft daarom weinig zin in 'alweer' een stop. Toch is even halt houden bij Buitenlust de moeite waard. Het restaurant op de Camerigerberg heeft een groots uitzicht op het Geuldal en het Belgische dorp Sippenaken. Na een stoofpotje van lokaal wildzwijn plus aardappelkroketjes soldaat te hebben gemaakt, leidt de wandeling via de westelijke rand van het bos, weiland en wijngaarden weer naar Vijlen. Daar wacht de allerlaatste amuse. Restaurant Cuba Libre, die de Caribische keuken voert, heeft een bananensoepje en kaasflapjes in de aanbieding. Een on-Limburgse afsluiting van een wandelroute die ook zonder gastronomie vijf sterren verdient vanwege zijn on-Nederlandse schoonheid.

Lekker lopen

De Vijlense culinaire wandeling (12,50 euro) is verkrijgbaar bij vertrekpunt hotel-restaurant Vijlerhof. Vanaf maart 2015 wordt ook een proeverij bij Wijndomein St. Martinus in de route opgenomen, waardoor de kostprijs 19,50 euro gaat bedragen.

Kroegjes

De Kroegjesroute verbindt verschillende cafés met elkaar. De route in het Zuid-Limburgse heuvellandschap is verdeeld over drie trajecten van elk 18 kilometer. De routebeschrijving is voor 2,50 euro verkrijgbaar bij de verschillende deelnemende cafés, die staan op: www.kroegjesroute.nl.

Kribkes

De Kribkeswandelingen in Zuid-Limburg en de Belgische Voerstreek hebben een meer religieuze insteek. De knooppuntenroutes die vanuit tien verschillende plaatsen vertrekken, voeren langs kerststallen, wegkruizen en kapelletjes. Tot 7 januari te doen, gratis te downloaden op www.kribkes.nl. Op de site staan ook autoroutes.

Kerststad

Wie zich in Limburg wil overgeven aan het kerstgevoel, moet naar Maastricht. Het Vrijthof is opgevrolijkt met een schaatsbaan en een reuzenrad. De Magische Lichtroute voert langs bijzondere plekken in de stad. Uiteraard kan er uitbundig worden geshopt en gegeten, maar er is ook een cultureel programma. Voor info: www.magischmaastricht.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden