Stapelen opleidingen is prima lapmiddel

onderwijs | Het stapelen van opleidingen wordt terecht weer aangeprezen. Door op te klimmen in de onderwijspiramide kan een te vroege selectie van het niveau worden hersteld.

In de achterliggende periode zijn nieuwe plannen gelanceerd voor het onderwijs, waaronder het plan van Diederik Samsom en Eric van 't Zelfde: 'De Nieuwe School. De strijd voor één samenleving, voor kansen voor ieder kind'. Directe aanleiding was de toegenomen ongelijkheid van kansen in het onderwijs tussen kinderen van rijke en arme ouders. Het blijkt dat kinderen van rijke ouders veel vaker een hoger advies krijgen dan de eindtoets adviseert.

Ook in Trouw is een levendig debat gevoerd over deze kwestie. Vertegenwoordigers van politieke partijen en organisaties als PvdA, CDA, SP en CNV hebben zich gemengd in het debat. En alle benadrukten zij het belang van de leraar. 'Het allerbeste onderwijs begint bij de leraar', aldus Samsom en Van 't Zelfde.

undefined

Rijke hoogopgeleide ouders

De ironie wil dat het nou juist de leraar is die - al of niet onder druk van de rijke, hoogopgeleide ouders - het advies geeft. Te lang hebben we het liedje gehoord dat de eindtoets slechts een foto is, de leraar kent immers de hele film... Maar we zien inmiddels waar het op uitdraait. Minister Bussemaker overweegt nu om de eindtoets weer leidend te maken bij de selectie voor het voortgezet onderwijs.

De woordvoerders waren het niet alleen roerend eens over het belang van de leraar, zij zagen ook zonder uitzondering het stapelen als de belangrijkste oplossing voor het probleem van de ongelijke kansen.

Leerlingen uit migrantenfamilies en uit arme gezinnen met laagopgeleide ouders missen te vaak de boot op de leeftijd van 12 jaar. Zij moeten later kunnen opstromen in de onderwijspiramide.

Ondanks de vele pogingen in het verleden om het stapelen te ontmoedigen, wordt het nu dus weer aangeprezen. En dat is volgens mij terecht. Stapelen kan een remedie zijn voor fouten bij de selectie.

Wij volgen in een zogenoemd longitudinaal onderzoek aan de Vrije Universiteit in Amsterdam leerlingen in hun loopbaan van 10 tot 27 jaar. Zo werd Marjolein bijvoorbeeld door haar leraar op de basisschool als 'niet al te slim' ingeschat. Maar ze wist al vroeg dat ze 'iets met kinderen' wilde doen. Ze kwam op het vmbo in een brede school voor voortgezet onderwijs. Daar stroomde zij al snel door naar de havo-afdeling. Toen heeft ze - volgens haar moeder - 'het licht gezien'. Zij heeft de discipline en de inhoudelijke interesse om vol te kunnen houden. Na de opleiding tot leraar is zij nu lerares en lid van het managementteam. Bovendien is zij coördinator van een landelijke vernieuwingsbeweging. Ze heeft gewoekerd met haar talenten.

Helaas komen in onze steekproef ook andere casussen voor. Soms komen leerlingen in een doodlopend straatje terecht en verlaten ze voortijdig de school.

Maar stapelen kan voor leerlingen zeker een oplossing zijn. Wie kent er geen succesvolle stapelaars in onze samenleving?

undefined

Structuurfout in onderwijs

Stapelen komt voort uit fouten bij te vroege selectie. Want wie kan voorspellen hoe een loopbaan zal verlopen? Arme leraren, zij moeten iets doen wat niemand kan. Hoe eerder het selectiemoment, hoe groter de kans dat er fouten worden gemaakt.

Stapelen is een poging tot reparatie van een structuurfout in ons onderwijssysteem. De ware aard van stapelen is repareren, met hoge kosten voor de leerling en de samenleving.

Stapelen is een doekje voor het bloeden, het is 'oude school'. Het kan veel beter. Maar zolang die 'oude school' bestaat, moeten we vooral doorgaan met stapelen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden