Stap voor stap verdwijnt de repressie

Hogere koers van Iraanse munt verraadt betere betrekkingen tussen VS en Teheran

TEHERAN - De sfeer is dezer dagen onrustig op het Ferdowsi-plein, het centrum van de handel in vreemde valuta. Mensen proberen hun dollars en euro's te verkopen voordat deze nog meer in waarde dalen. Onder druk van internationale sancties kelderde de Iraanse riaal de afgelopen twee jaar dramatisch. Tot een week geleden: sindsdien is de munt voor het eerst weer flink in waarde gestegen.

Was een dollar een week geleden nog 32.000 riaal waard, twee dagen geleden zat de munt al onder de 30.000 riaal. De koers van de Iraanse munt is daarmee misschien wel de beste graadmeter voor de stemming in het land. Die stemming is onder invloed van de voorzichtige toenadering tussen Iran en de Verenigde Staten voor het eerst sinds lange tijd weer voorzichtig optimistisch. Iraniërs hopen op onderhandelingen over Irans nucleaire programma, en het opheffen van de economische sancties.

Hun optimisme werd gisteren ietwat getemperd, nadat duidelijk werd dat de Amerikaanse president Obama en zijn Iraanse ambtgenoot Rohani elkaar deze week niet zullen ontmoeten in New York, waar de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties wordt gehouden - Iran zou er volgens de VS 'nog niet klaar' voor zijn. De dollar steeg op het Ferdowsi-plein daarop weer 6 procent in waarde. Ook het handenschudden tussen de twee presidenten, waar veel mensen op hoopten en dat volgens analisten plaats zou moeten vinden tijdens de VN-lunch, bleef uit.

De Engelstalige Iraanse satellietzender Press TV, in handen van de Iraanse regering, kwam dinsdagavond met 'breaking news' dat Rohani niet deel zou nemen aan de lunch omdat er alcohol werd geserveerd. "Een beetje vreemd", vindt politicoloog Reza Ansari. "Oud-president Khatami (1997-2005) stond er ook om bekend dat hij tijdens VN-lunches de wc indook om onhandige ontmoetingen met de Amerikaanse president te voorkomen. Een gemiste kans, alleen het handen schudden zou een krachtig symbool van hoop zijn; dit gebaar zou de Iraanse economie al beter maken en de Iraanse munt doen stijgen."

Toch blijven veel Iraniërs optimistisch, niet in het minst de aanhangers van de hervormingsgezinde 'groene' beweging. Nadat zij in 2009 de straat op gingen om te protesteren tegen de volgens hen frauduleuze herverkiezing van Mahmoed Ahmadinejad, werden de protesten hardhandig neergeslagen en volgde er een periode van harde repressie. Onafhankelijke organisaties moesten de deuren sluiten, dissidenten verdwenen massaal in de gevangenis. Ook de oppositieleiders Mir Hossein Moesavi en Mehdi Karoebi werden opgepakt en staan nog steeds onder huisarrest.

Deze repressie door Ahmadinejads regering wordt nu stap voor stap ongedaan gemaakt. Zo heropende Irans grootste professionele filmorganisatie 'Het Huis van de Bioscoop' deze maand haar deuren nadat het Iraanse ministerie van cultuur en islamitische leiding de instelling in 2012 had gesloten. Rohani had in zijn verkiezingscampagne gezegd: "Laten we de film overlaten aan degenen die er verstand van hebben, aan filmmakers en artiesten". En: "Filmorganisaties moeten vrij kunnen werken".

In de hoop dat dingen nu echt gaan veranderen, hebben ook Iraanse journalisten na de verkiezing van Rohani direct bij drie ministeries een verzoek ingediend om de Iraanse Vereniging van Journalisten te mogen heroprichten, die in 2010 werd gesloten omdat het ministerie van informatie bezorgd was over hervormingsgezinde elementen in de journalistiek.

"Er zijn hoopgevende signalen", zegt Bizjan (29), die in 2009 actief was binnen de hervormingsgezinde Groene Beweging. "Ook het feit dat president Rohani politieke gevangenen heeft vrijgelaten is positief. Maar er zitten nog veel meer mensen vast. Onze wens is dat alle politieke gevangenen op korte termijn vrij zullen worden gelaten. In het bijzonder de oppositieleiders Karoebi, Moesavi en diens vrouw."

Vindt Bizjan dat er nu een nieuwe wind waait? "Daar lijkt het wel op, ja. Zo erg als onder Ahmadinejad zal het sowieso niet meer worden. Maar we willen dat de sfeer minstens weer zo open wordt als tijdens de regeerperiode van (de hervormingsgezinde - red.) Khatami. Dat zal slechts de eerste stap zijn. Want we willen het liefst dat het land nog vrijer wordt dan toen."

Ster-student welkom
Een hoopgevend signaal voor hervormingsgezinde Iraniërs is dat de nieuwe rector van de Azad-universiteit heeft aangekondigd dat aan studenten die er hervormingsgezinde politieke ideeën op nahouden, de toegang niet langer geweigerd zal worden. Weigering en schorsing van dit soort studenten - die werden aangeduid als 'studenten met een ster' - was tijdens de regering van voormalig president Mahmoed Ahmadinejad aan de orde van de dag.

Het ministerie van wetenschap bevestigde dat er aan Iraanse universiteiten niet langer sprake zal zijn van ster-studenten. Dit ministerie deed bovendien een oproep aan universiteitspersoneel dat zich in het verleden gediscrimineerd heeft gevoeld, om hun zaak opnieuw te openen. Daarmee doelde het op de vele universiteitsprofessoren die onder Ahmadinejads regering werden gedwongen vroegtijdig met pensioen te gaan omdat zij niet zouden voldoen aan de islamitische standaard.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden