Standbeeld Willem van Oranje komt tóch naar Dordrecht, stad van gebroeders De Witt

Willem van Oranje. Beeld ANP

Pakweg duizend Dordtenaren namen de afgelopen maanden de moeite om de petitie Ikwillemniet te ondertekenen tegen de komst van een nieuw standbeeld van Willem van Oranje. 

In de stad van de Republikeinse gebroeders De Witt paste volgens de initiatiefnemers geen eerbetoon aan het Huis van Oranje. Toch verwierp de Dordtse gemeenteraad woensdag, zo’n 350 jaar na het lynchen van de broeders, het burgerinitiatief tegen het beeld.

Twee jaar geleden stelde de ‘Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting‘, voor om in Dordrecht een standbeeld te plaatsen van de Vader des Vaderlands omdat hij verschillende keren in die stad was geweest. Dat vond de stad niet zo’n gek idee en zegde medewerking toe. Zo werden vier kunstenaars gevraagd om een ontwerp te maken van de prins. In een verkiezing konden Dordtenaren hun voorkeur uitspreken. Het werd het beeld van kunstenaar Arie Schippers. Van de totale kosten van 150.000 euro nam de stichting 120.000 euro voor haar rekening.

Wouter van der Spoel – oud-raadslid van de PvdA – en Aron Verplakke vonden dit beeld een slecht idee en zij begonnen deze zomer een petitie. “Wij, trotse Dordtenaren, constateren dat een standbeeld van Willem van Oranje in de stad van de gebroeders De Witt totaal ongepast is omdat zij 346 jaar geleden op gruwelijke wijze zijn gelyncht door de prinsgezinden”, zo begon het manifest.

Dispuut

Hun verzet sloeg zowaar aan in de stad waar de broers zijn geboren en getogen. Voordat Johan raadspensionaris werd, was hij drie jaar pensionaris van de stad Dordrecht. Zijn broer Cornelis was regent en zelfs twee jaar burgemeester van zijn geboortestad. Niet voor niets zijn de broers vereeuwigd in een beeld op de Visbrug, vlakbij de Groenmarkt. Daar is sinds kort jaarlijks op 20 augustus de herdenking van de moord op de twee broers. Overigens is nooit bewezen dat stadhouder Willem III, achterkleinzoon van Willem van Oranje, de hand had in de moord op de twee mannen die de macht van de Oranjes wilden inperken.

Impressie plaatsen van standbeeld Willem de Zwijger in Dordrecht Beeld arie schippers

Het is opvallend dat zoveel eeuwen na dato over deze kwestie een flink dispuut kan losbarsten. Zelfs vijf oud-wethouders besloten de petitie te ondertekenen onder wie Gerda Bosdriesz (GroenLinks). “Ik vind het geweldig dat over onze historie een serieus debat is ontstaan. Daarom deed ik ook mee. Ik ondertekende omdat ik vind dat Willem van Oranje geen speciale binding met Dordrecht heeft gehad. Hij is er een paar keer geweest, maar dat is het dan ook.”

Net zo belangrijk voor Bosdriesz is het argument dat er in de stad alleen maar standbeelden staan van mannen. “Als er een nieuw beeld moet komen, laten we dan eens een vrouw op het schild hijsen. Er zijn genoeg vrouwen die veel voor Dordrecht hebben betekend. Denk bijvoorbeeld aan Maria van Berckel, de echtgenote van Cornelis de Witt die hem in de stad verving als hij van huis was.”

De meeste partijen in de gemeenteraad hebben echter geen moeite met Willem de Zwijger. Vooral het feit dat deze man in een heel andere tijd leefde – tussen de moord op hem en die op de broers zat zowat honderd jaar – gaf daarbij de doorslag. Bovendien is het verhaal van Willem ook verbonden met Dordrecht, doordat de eerste bijeenkomst van de rebellerende staten in Dordrecht werd gehouden. Uiteindelijk verdienen alle drie de heren een plek in de stad.

Het nieuwe beeld komt aan de Hofstraat, aan de achterkant van de Berckepoort. Daar was ooit de herberg waar Willem van Oranje verbleef als hij de stad bezocht. De onthulling van het beeld is gepland op 19 juli volgend jaar, de dag waarop in Dordrecht jaarlijks de Vrije Statenvergadering uit 1572 wordt herdacht en gevierd.

Lees ook: Hij verdient het niet, maar zet Coen toch maar terug op zijn sokkel

Dat de koloniale geschiedenis van Nederland meer dan één zwarte bladzijde beslaat, is onloochenbaar en de gruwelijkheden uit die periode blijven ons achtervolgen, hoe lang ze ook geleden zijn.

Ook bij nader inzien waren Piet Heins daden best oké

Het was niet helemaal wat de initiatiefnemers in gedachten hadden: Piet Hein was zo slecht nog niet, blijkt uit de plaquette die bij zijn standbeeld in Rotterdam komt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden