Staken in Zuid-Korea is een ritueel dat loont

Arbeiders en directie van autofabrikant Hyundai legden gisteren een arbeidsconflict bij, maar niet nadat werknemers met geweld de nieuwjaarsreceptie hadden verstoord. Balans: kapotte ramen en blauwe plekken op het gezicht van Hyundai-baas Yoon Yeo-Chul.

De werknemers waren boos omdat het management hun eindejaarsbonussen fors had verlaagd. Uit protest legden ze hun werk neer en verstoorden het nieuwjaarsfeestje. De directie koos eieren voor zijn geld en beloofde de eindejaarsbonussen volgende maand alsnog volledig uit te betalen, mits de medewerkers de afgesproken productiehoeveelheid halen.

Stakingen zijn in Zuid-Korea aan de orde van de dag. Het afgelopen jaar staakten onder meer de werknemers van Korean Air, van transportbedrijven en van staalfabrikant Posco. Bij het laatste bedrijf duurde de staking vorig jaar zomer in totaal twee maanden. In die periode viel één dode, waren er vechtpartijen tussen arbeiders en ME en werd het hoofdkantoor van Posco vernield. De totale materiële schade bedroeg 250 miljoen euro. Het management willigde ten slotte de eis van de Posco-arbeiders om meer loon in.

„Dat arbeiders staken is vooral ingegeven door traditie”, zegt Cho Seong-Jae, onderzoeker bij het Koreaanse Arbeidsinstituut (KLI), een onafhankelijke organisatie die de relatie tussen werkgevers, werknemers en regering wil verbeteren. Zuid-Korea kent nog maar een korte geschiedenis van democratie, arbeidsrechten en vakbonden. Tot de jaren tachtig regeerden dictatoriale presidenten, die snelle industrialisatie en economische groei vooropstelden. „Die dictatuur werkte ook door op de werkvloer. Werknemers werden onderdrukt. Het aantal vakbondsleden was in die tijd zeer laag. Vakbondsmensen werden opgepakt.”

Pas in 1987 kreeg het parlement door een grondwetswijziging meer macht. President Roh Tae-Woo beloofde meer burgerrechten. Prompt braken overal in het land stakingen en demonstraties uit, waarbij werknemers betere werkomstandigheden eisten en een hoger loon. Vakbonden vochten zij aan zij met studentenorganisaties voor een democratischer maatschappij. En net als de studenten (die vaak molotovcocktail-gooiend in beeld werden gebracht) waren ze zeer militant.

Inmiddels is het een en ander veranderd. Na de financiële crisis in 1997 richtte de Koreaanse regering een driepartijen-commissie op, te vergelijken met de Nederlandse Sociaal Economische Raad. De regering zag overleg nu als een oplossing voor economische problemen. Voortaan mochten ook ambtenaren en onderwijzers zich verenigen in vakbonden. Dat was voordien verboden. Ook werd het sociale zekerheidsstelsel uitgebreid.

Een grote makke is dat één van de twee vakcentrales die Korea rijk is, de KCTU (Koreaanse Federatie van Vakbonden) weigert zitting te nemen in de commissie. „We zien geen echte bereidheid van werkgevers en regering voor hervormingen”, aldus een verklaring van de vakcentrale.

Op het moment ruziet zij met de regering over een wetsvoorstel, dat onder meer werkgevers wil vrijstellen van het betalen van salaris aan werknemers die zich voltijd inzetten voor vakbonden. „Nog steeds is de relatie tussen overheid, werkgevers en werknemers erg onstabiel”, zegt Cho. „De regering en werkgevers zijn geneigd niet naar de vakbonden te luisteren.”

Cho legt uit dat de banden tussen regering en bedrijfsleven nog erg hecht zijn. „Grote familiebedrijven zoals Samsung en Hyundai, de chaebols, hebben veel inbreng in de politiek. Maar dat is niet de voornaamste reden. De Koreaanse economie krimpt. Globalisering en de daardoor toenemende concurrentie legt een grote druk op ons land. Een sterke economische groei is nu het belangrijkst. Daarom kiest de regering duidelijk voor het bedrijfsleven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden