Stadsmens, gedenkt uw parken! Dat gij die heiligt

Kan de Bijbel een gids zijn in een duurzame verhouding tot de natuur? Alleen als je die heel anders gaat lezen, vindt theologe Trees van Montfoort. Bij het zestigjarig lustrum van de Lutherse Vrouwenbond, zette ze haar visie uiteen, het Lutherse blad ElkKwartaal doet er verslag van.

Struikelblok is volgens Van Montfoort het bijbelse idee van rentmeesterschap, dat verwijst naar plaatsvervangend heersen van God over de schepping. Maar heersen is een patriarchaal idee, terwijl wij toe moeten naar een onderlinge verbondenheid van alle schepselen, naar meer wederzijds respect.

Ook voor Lutheranen ziet ze mogelijkheden. "Luther heeft het over het belang van het Woord, maar hij toont ook respect voor de aanwezigheid van God 'in het verborgene' en dat zou ook zomaar de natuur kunnen zijn." Maar dan moet het bijbelse gebod van naastenliefde wel uitgebreid worden naar de hele natuur. Bovendien volstaat rationele kennis niet om zo'n omslag te bewerkstelligen. We moeten de natuur met alle zintuigen leren ervaren. In de woorden van de ecotheologe Sallie McFague: iets aanraken geeft een andere relatie tot het aangeraakte.

Ook Annemieke Witteveen gelooft dat wij de natuur opener tegemoet moeten treden. Zo hervinden moderne mensen het contact met de aarde, met hun lichaam en met zichzelf, vertelt ze in het zomernummer van spiritueel maandblad Koorddanser. Zelf heeft zij euforische ervaringen opgedaan in graancirkels. Hoe deze bijzondere lijnen in het korenveld tot stand komen, daarover is weinig bekend, geeft zij toe: "Plasmavortexen, Gaia-theorieën, ufo's, aliens, mensenhanden en de kracht van de gedachte, alles passeert de revue en vele hebben een kern van waarheid in zich." Maar zoeken naar verklaringen is volgens Witteveen ook weer zo'n patriarchale reflex, een reflex die de magische ervaring blokkeert. "Ik vind het belangrijk om open-minded en eerlijk een formatie te betreden." Toch denkt ze zelf wél te weten hoe die graancirkels ontstaan: ze zijn het werk van de moedergodin. Hoe valt anders te verklaren dat in 2008 een graancirkel werd ontdekt, twee dagen nadat zij daarom zelf meditatief had gevraagd bij 'de cirkelmakers', en op de dag dat ze in een lokale winkel een zilveren hanger had gekocht met de beeltenis van de oergodin.

Vrouw en natuur worden vaak met elkaar in verband gebracht, ook door vrouwen zelf. Maar 'in een oude poëtische traditie' wordt juist de stad beschouwd als vrouw, omdat ze even zondig en veranderlijk is. Daarop wijst tenminste Wessel ten Boom in tijdschrift voor theologie, cultuur en politiek In de waagschaal, die dit keer helemaal is gewijd aan het thema stad.

Niet iedereen ziet de stad als een poel van zonde, het tijdschrift opent zelfs met een als altijd positieve bijdrage van de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Maar Willem Maarten Dekker is geen voorstander van het stadse. Hij vermoedt dat stedelingen zo graag gaan kamperen, omdat ze beseffen dat het leven in de stad niet deugt. "De mens die niet meer weet wat aarde is, die nooit meer met zijn handen daarin wroet, die nooit de schop gegrepen heeft om een boom te planten of een grap te dichten, die mens kan alleen maar mislukken. Hij vervreemdt van de aarde en daarom ook van zichzelf en de God die de bodem en het bloed geschapen heeft."

Maar zoals gezegd, optimistischer geluiden zijn er ook. Zo ziet Peter Verbaan in stadsparken nieuwe vormen van zondagsrust ontstaan: in croissantjesdag, duurloopdag of stadstuindag herontdekt de stedeling de sabbat. "Misschien zou een hedendaagse Thora voor de stad moeten luiden: gedenkt uw parken, de longen van de stad - dat gij die heiligt! Dan komt de sabbat vanzelf. Tijd is immers Gods geschenk aan de ruimte."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden