Stadshavens op de schop

stadsvernieuwing | Rotterdam wil zijn oude havengebieden nieuw leven inblazen. De Merwe-Vierhavens blijft een haven, maar biedt ook ruimte voor creatieve bedrijven, horeca en woningen.

NIELS MARKUS

Als architect Folkert van Hagen uit het raam kijkt, ziet hij een vervallen bakstenen gebouwtje, bedekt met graffiti. "Het is een rotzooi, maar het laat heel veel aan de verbeelding over." Tien jaar geleden kon zijn bureau GroupA zich ook al in het Merwe-Vierhavengebied in Rotterdam vestigen. "Toen durfde ik het nog niet aan. Nu is de tijd rijp."

In hun vrije tijd bouwen Van Hagen en zijn collega's zelf hun kantoor, in een immense ruimte in een vooroorlogs pakhuis. Ook werknemers die eerder twijfelden over een verhuizing naar het oude havengebied, waar nog maar tien jaar geleden de tippelzone van de Keileweg sloot, zijn nu om. Van Hagen: "De ruigheid trekt bepaalde ondernemers aan."

Zoals bijvoorbeeld zijn buurman: uitvinder/kunstenaar Daan Roose-gaarde die er zijn 'Droomfabriek' heeft. Ook kunstenaar Joep van Lieshout heeft in het Vierhavengebied een atelier en een grote tuin voor zijn gigantische sculpturen. In een voormalige vleesfabriek, 'Spek', zijn creatieve ondernemingen gevestigd. Maar er staan ook nog genoeg opslagloodsen voor fruit en sappen, de oorspronkelijke functie van de Vierhavens. Zeeschepen liggen aan de kades, vrachtwagens rijden af en aan.

De Merwe-Vierhavens (hip afgekort naar M4H) is één van de zes Rotterdamse 'stadshavens': oude havengebieden vlakbij de stad die tot 2040 worden getransformeerd. Een gebied van 1.600 hectare, even groot als Gouda. Jaarlijks investeren de gemeente en het Havenbedrijf tientallen miljoenen om de infrastructuur en buitenruimte te verbeteren en ongewenste ondernemingen uit te kopen. Vorige week nog was er een congres in Rotterdam over stadshavens. Vertegenwoordigers uit meer dan vijftig havensteden uit de hele wereld kwamen er over de relatie tussen stad en haven praten.

In de Merwe-Vierhavens zullen de komende jaren ook woningen verrijzen: voor wie vlakbij het stadscentrum wil wonen, en uit zijn raam ook grote zeeschepen wil zien. Ook moeten de start-ups die op de RDM-campus aan de andere kant van de Nieuwe Maas zijn opgericht 'de sprong over het water' maken en doorgroeien in de loodsen van de Vierhavens. De fruitterminals die er nu nog zijn, worden verplaatst naar de Eemhaven. Fruit komt steeds meer in containers binnen, en de Vierhavens zijn ongeschikt voor containerschepen.

Uiteindelijk zal Merwe-Vierhavens de meest gemengde van de stadshavens worden: horeca, haven en woningen vlakbij elkaar. Maar je moet de havens ook niet zomaar volbouwen, zegt Isabelle Vries van het Havenbedrijf. Ze heeft tijdens het congres goed naar de afvaardiging uit Barcelona geluisterd. Daar is een innovation district ontstaan, waar de stad en haven ruimte bieden aan experimenten. "Je kunt niet meer uitgaan van een vast, in beton gegoten plan. De discussie was vaak: blijft een gebied haven of wordt het stad? Maar de veranderingen gaan zo snel, dat je juist het flexibele moet toelaten."

Stadshavens zoals de Merwe-Vierhavens en ook de Waalhaven zijn zo groot dat je er van alles mee kan, zegt Vries. "De Waalhaven blijkt een heel belangrijke functie te hebben. Hij biedt veel meer werkgelegenheid dan eerder gedacht." Nu maken louche autobedrijven daar steeds meer plaats voor offshore-bedrijven en kantoren van agenten en maritieme ondernemingen. "De Waalhaven is en blijft haven", zegt Kees Kleinhout, de gebiedsmanager. "Je moet hier geen woningen willen, dat kun je niet combineren met de industrie die er nog steeds is." Lege kavels worden verhuurd aan ondernemers die beter in het Waalhavengebied passen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden